Język Polski
English
“Behind the Yellow Curtains”. MBP (Ministry of Public Security) Shops (1945– 1954). An Introduction to their Characteristics
Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989, No. 22 (2024), pages: 53-77
Publication date: 2025-02-04
https://doi.org/10.48261/arprl242202
PDF (Język Polski)
Abstract
The term “shops behind yellow curtains” has entered colloquial speech in Poland as a marker of the privileged position of groups in power. It refers to special shops for representatives of the political elite, which functioned (in various forms) during the communist period. In the case of the Ministry of Public Security, the network of such shops was operated by a separate unit, called Centrala Konsumów MBP (Ministry of Public Security Consumer Services Headquarters) (along with its field counterparts) since 1948. The Ministry Headquarters supervised not only the work of grocery, textile or industrial stores, but also canteens, buffets or various types of workshops and establishments (such as hairdressers and shoemakers) with its facilities. Although all of these facilities were special, and theoretically served only MBP officers (and their families), there were similar cases of embezzlement, negligence and irregularities there as elsewhere, characteristic of the communist “shortage economy”. The article briefly outlines three aspects of MBP shops: the structural evolution, the size of the establishments and the above-mentioned irregularities and embezzlements.
References
Archiwum Akt Nowych (AAN).
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (AIPN).
Dekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych, DzU 1950, nr 49, poz. 439.
Ustawa z dnia 22 marca 1935 r. o zmianie ustawy z dnia 29 marca 1926 r. o prawie autorskim, DzU 1935, nr 26, poz. 176.
Ustawa z dnia 29 marca 1926 r. o prawie autorskim, DzU 1926, nr 48, poz. 286.
Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1949 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą„Wojskowa Centrala Handlowa”, MP 1949, nr 105, poz. 1218.
Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 1950 r. o nadaniu statutu przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą:„Wojskowa Centrala Handlowa”, MP 1950, nr 7, poz. 74.
Bagieński W., Wywiad cywilny Polski Ludowej w latach 1945–1961, t. 1–2, Warszawa 2017.
Budny J., Mórawski K., Dąbrowska A., Tejchman M., Bomba w górę! 166 lat wyścigów konnych w Warszawie, Warszawa 2007.
Jastrząb M., Puste półki. Problem zaopatrzenia ludności w artykuły powszechnego użytku w Polsce w latach 1949–1956, Warszawa 2004.
Kaliński J., Następstwa „bitwy o handel” (1947–1948) [w:] Społeczne skutki przekształceń własnościowych w Polsce 1944–1956, red. T. Osiński, Lublin 2016.
Kochanowski J., Tylnymi drzwiami. „Czarny rynek” w Polsce 1944–1989, wyd. 2, Warszawa 2015.
Kowalczyk E., Pawlicka K., Działalność Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego na m.st. Warszawę (1944–1954), Warszawa 2011.
Łaptos J., Humanitaryzm i polityka. Pomoc UNRRA dla Polski i polskich uchodźców w latach 1944– 1947, Kraków 2018.
Niziołek P., Baras Stefan [w:] Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa 1944– 1956, t. 3, red. W. Bagieński, M. Dźwigał, Warszawa 2022.
Piątek G., Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944–1949, Warszawa 2020.
Pleskot P., Przedsiębiorstwo MBP. Wybrane aspekty pozaoperacyjnej działalności Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w przestrzeni miejskiej Warszawy (1945–1954), Warszawa 2024.
Pleskot P., Ślepa (czerwona) uliczka. Stołeczne struktury Ministerstwa Informacji i Propagandy (1944–1947), Warszawa 2016.
Spałek R., Komuniści przeciw komunistom. Poszukiwanie wroga wewnętrznego w kierownictwie partii komunistycznej w Polsce w latach 1948–1956, Warszawa–Poznań 2014.
Śladami zbrodni. Przewodnik po miejscach represji komunistycznych lat 1944–1956, red. T. Łabuszewski, Warszawa 2012.
Warszawa. Miasto w opresji, red. K. Krajewski, M. Pietrzak-Merta, Warszawa 2010.
License
Copyright (c) 2024 Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Most read articles by the same author(s)
- Władysław Bułhak, Patryk Pleskot, Zacharski – A True Story? Marian Zacharski’s Intelligence Activities in the Light of the Materials of Department I of the Ministry of Internal Affairs in the Polish People’s Republic , Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989: No. 19 (2021)
- Patryk Pleskot, Mossad in Magdalenka. The Backstage of a May 1990 Polish and Israeli Secret Services Representatives Meeting (in Gromosław Czempiński’s Memo) , Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989: No. 19 (2021)
- Patryk Pleskot, The “race” for an agent. Contacts of the special services of the Polish People’s Republic in the case of the recruitment of Zdzisław Rurarz (1953–1962) , Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989: No. 21 (2023)
- Patryk Pleskot, Concepts of the Disinformation of the Foreign Intelligence Services. New Traces in the Structural History of Department II of the Ministry of Internal Affairs after 1956 , Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989: No. 18 (2020)
- Patryk Pleskot, “Burglars from the Security Service”. Penetration Actions of the Counterintelligence of the Polish People’s Republic in the US Consulate in Cracow (1980s) – A Source Sketch , Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989: No. 20 (2022)
- Patryk Pleskot, The Case of Grzegorz Przemyk's Death in the Correcpondence of the Polish Episcopate with the Minister of the Interior of the Polish People's Republic (May–June 1983) , Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989: No. 1(12) (2014)
- Patryk Pleskot, More discipline? Ministry of the Interior officer's crime report from February 1971 , Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989: No. 1(17) (2019)
