Język Polski
English
Tom 18 (2025)
-
Słowo wstępne
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 9-12
PDF
Archiwum 
-
Centralne Archiwum MBP i jego poprzednicy (1944–1954) – organizacja, kadry, działalność
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 13-56
Artykuł został poświęcony mało znanej jednostce aparatu bezpieczeństwa publicznego, która w latach 1944–1954 funkcjonowała pod nazwami: „Archiwum MBP”/„Archiwum Główne MBP”/„Centralne Archiwum MBP”. W tekście skupiono się przede wszystkim na przedstawieniu jej organizacji i kadr oraz omówiono główne kierunki działalności w latach 1944–1954. Nie była to typowa komórka archiwalna działająca w ramach instytucji czy urzędu, lecz jednostka pomocnicza, przekazująca wydziałom operacyjnym dane potrzebne do realizacji ich działań. Gromadziła bowiem dokumenty z okresu dwudziestolecia międzywojennego i okupacji, które obok wartości historycznej stanowiły istotne źródło informacji o potencjalnych wrogach i przeciwnikach politycznych nowej władzy.
-
Zasób kartoteczny Biura Ewidencji Operacyjnej/Biura „C” MSW w latach 1957–1990 i obecnie
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 57-104
Kartoteki Biura „C” miały duże znaczenie dla sprawnie funkcjonującego systemu ewidencji osobowo-rzeczowej Służby Bezpieczeństwa. W artykule została omówiona praca wydziałów I i III Biura „C”, odpowiedzialnych za prowadzenie kartotek alfabetycznych, zagadnieniowej, statystycznych oraz tematycznych. Porównanie normatywów dotyczących kartotek i sprawozdań Biura „C” pozwoliło na skonfrontowanie teorii z praktyką funkcjonowania zasobów kartotecznych SB. Dzięki temu udało się wysnuć kilka hipotez badawczych, które zostały poddane weryfikacji. Zasygnalizowano również kwestię informatyzacji zbiorów kartotecznych i stworzenie Zintegrowanego Systemu Kartotek Operacyjnych. Uzupełnieniem obrazu jest przedstawienie – w formie tabelarycznej – stanu zachowania kartotek SB znajdujących się w Instytucie Pamięci Narodowej. Podstawą źródłową opracowania są normatywy i dokumentacja Biura „C”, głównie sprawozdania i informacje o stanie ewidencji kartotecznej. Zagadnienie wymaga pogłębionych badań nad funkcjonowaniem kartotek w końcówce lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Wciąż nie dysponujemy bowiem informacjami o okolicznościach powstania kartotek (m.in. kartoteki ogólnoinformacyjnej odtworzeniowej MSW) oraz o ich dziesięcioletnim okresie „pobytu” w Urzędzie Ochrony Państwa.
-
Podział informatycznego zasobu ewidencji operacyjnej peerelowskiego MSW pomiędzy Policję a Urząd Ochrony Państwa w okresie 1990–1994 na tle rozdziału i elektronizacji resortowych kartotek manualnych
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 105-130
W artykule omówiono przejście zasobu elektronicznej ewidencji operacyjnej peerelowskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych do Policji, a następnie Urzędu Ochrony Państwa w okresie 1990–1994, przy uwzględnieniu podziału i cyfryzacji kartotek manualnych Służby Bezpieczeństwa. Uwzględniono również kontekst elektronizacji danych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w 1991 r. Skoncentrowano się przede wszystkim na wydarzeniach dwóch okresów: roku 1990 i lat 1991–1994. W pierwszym kartoteki manualne podzielono między Biuro Informatyki Komendy Głównej Policji (Centralna Kartoteka Kryminalna), Departament PESEL MSW (Centralne Biuro Adresowe) i Biuro Ewidencji i Archiwum UOP (Centralna Kartoteka Ogólnoinformacyjna). W przypadku BI KGP i Departamentu PESEL MSW miało to służyć ich dalszej elektronizacji na bazie posiadanego i rozbudowywanego zasobu technicznego IT. Natomiast BEiA UOP w tym czasie nie miało odpowiedniego zaplecza do realizacji tego typu czynności. Ponadto w tym roku systemy informatyczne i dane elektroniczne byłej Służby Bezpieczeństwa (przede wszystkim Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych, ZSKO) przeniesiono do dopiero co utworzonej Policji. Przyczyny tego rozwiązania mogły być dwojakie: albo była to decyzja polityczna podjęta na najwyższych szczeblach rządowych, albo wpływ na nią miały działania niezwykle wtedy silnych policyjnych związków zawodowych. W drugim omawianym okresie zaistniały stan rzeczy skorygowano. Najpierw poprzez dyspozycje wewnątrzresortowych aktów prawnych z lat 1991–1992, a następnie przez działania podjęte w kolejnych dwóch latach – wówczas dane elektroniczne byłej SB przekazano z BI KGP do BEiA UOP. Towarzyszyła temu sukcesywna budowa nowego systemu informacyjnego Policji (Zintegrowany System Informacyjny Policji, ZSIP), która zakończyła się w 1996 r.
-
Śledztwo Urzędu Ochrony Państwa z 1992 r. w sprawie niszczenia dokumentacji operacyjnej Departamentu I MSW w latach 1989–1990
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 131-172
W artykule omówiono problem niszczenia czynnych i archiwalnych spraw operacyjnych Departamentu I MSW w okresie transformacji ustrojowej. Po wyborach do Sejmu kontraktowego i utworzeniu rządu premiera Tadeusza Mazowieckiego we wszystkich jednostkach Służby Bezpieczeństwa, w tym także w wywiadzie cywilnym, rozpoczęto niszczenie akt i innego rodzaju dokumentacji. Proces ten zainicjowano we wrześniu 1989 r. i jego apogeum trwało do drugiej połowy stycznia 1990 r. Wiele dokumentów zniszczono także w późniejszym okresie. Po powstaniu rządu Jana Olszewskiego (grudzień 1991 r.) w Gabinecie Ministra Spraw Wewnętrznych utworzono Wydział Studiów. Jego celem było zbadanie archiwów SB pod kątem przeprowadzenia lustracji władz RP. W trakcie wykonywania tych czynności natrafiono na przypadki fałszowania niektórych protokołów brakowania spraw w Departamencie I MSW. Odkryto też przesłanki wskazujące na przywłaszczenie sobie materiałów archiwalnych przez byłych funkcjonariuszy SB. Śledztwo w tej sprawie prowadził Zarząd Śledczy Urzędu Ochrony Państwa. Po odwołaniu rządu i zmianach w kierownictwie służb postępowanie zostało umorzone. Dostępna współcześnie dokumentacja stanowi ważne uzupełnienie wiedzy o okolicznościach niszczenia dokumentów przez wywiad PRL.
Zasób archiwalny
-
Emigracyjne losy Michała Gwalberta Pawlikowskiego (1939-1940) w świetle „Dziennika ścisłego” i innych dokumentów osobistych
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 173-196
Michał Gwalbert Pawlikowski (1887–1970) był przedstawicielem polskiego ziemiaństwa oraz rodzimej elity intelektualnej. Do 1939 r. opiekował się rodzinnym majątkiem w Medyce, był pisarzem, poetą, kolekcjonerem, wydawcą serii „Biblioteka Medycka” oraz działaczem Narodowej Demokracji. We wrześniu 1939 r. został rozdzielony z rodziną, która pozostała w okupowanym kraju. Jemu zaś udało się przedostać do Włoch, gdzie przez kilka miesięcy organizował pomoc dla Polaków znajdujących się w Rumunii i na Węgrzech. Jednocześnie czynił starania, aby uzyskać wpływ na życie polityczne polskiej emigracji. Artykuł – na podstawie dziennika Pawlikowskiego – omawia jego losy po wybuchu II wojny światowej oraz w czasie pierwszych miesięcy spędzonych we Włoszech. Przybliża próby zaangażowania się w sprawy polityczno-społeczne polskiej emigracji, jak również odpowiada na pytanie o jego rolę w środowisku wychodźczym w tym okresie.
-
Kronika 13. Wileńskiego Batalionu Strzelców jako źródło do badań dziejów Polskich Sił Zbrojnych
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 197-218
W zbiorach Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie przechowywana jest kronika oddziałowa 13. Wileńskiego Batalionu Strzelców. Przedstawia ona dzieje jednej z wielu jednostek Polskich Sił Zbrojnych, która w okresie II wojny światowej walczyła o niepodległość Polski. Jednostka ta wchodziła w skład 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. dyw. Władysława Andersa, tocząc boje m.in. o Monte Cassino, Ankonę i Bolonię. Na kartach kroniki opisana jest historia batalionu od momentu jego powołania, tj. czas stacjonowania na Środkowym Wschodzie w latach 1942–1944, okres walk na Półwyspie Apenińskim (1944–1945) oraz ostatnie lata istnienia w Wielkiej Brytanii. Kronika wileńskiego batalionu na tle innych kronik znajdujących się w zbiorach londyńskiej instytucji należy do jednych z najcenniejszych i najlepiej wykonanych. Jej treść została sporządzona bardzo starannie, drobiazgowo, a ponadto wzbogacona jest o wiele interesujących fotografii oraz ilustracji. Omawiana kronika stanowi jedno z ważniejszych źródeł do badań dziejów Polskich Sił Zbrojnych w latach 1942–1947.
-
Rozważania radykalnego piłsudczyka. Zapiski-Dziennik Apoloniusza Zarychty 1941–1961
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 219-246
Apoloniusz Zarychta – zdeklarowany piłsudczyk – był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej, kapitanem Wojska Polskiego, geografem, działaczem Ligi Morskiej i Kolonialnej, urzędnikiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych (w latach 1931–1939 naczelnikiem Wydziału Polityki Migracyjnej), a wreszcie emigrantem. W 1939 r., po klęsce wrześniowej, przedostał się na Zachód do formowanych Polskich Sił Zbrojnych. Jako piłsudczyk trafił w Wielkiej Brytanii do Stacji Zbornej Oficerów w Rothesay na wyspie Bute. Powstała w niej główna część „Dziennika 1941–1961”, kontynuowanego w szczątkowej formie podczas pobytu w Brazylii (pracował tam wśród polskich osadników), a zakończonego w 1961 r. wraz z powrotem autora do Polski. Źródło w latach siedemdziesiątych przekazano do Zakładu Rękopisów Biblioteki Narodowej, gdzie obecnie jest przechowywane i udostępniane badaczom. W niniejszym artykule omówiono nieznany dziennik Apoloniusza Zarychty z okresu II wojny światowej i lat powojennej emigracji polskiej oraz zrelacjonowano poglądy jego autora.
-
Archiwalia Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego/Urzędu ds. Bezpieczeństwa Publicznego jako źródło do badania postaw białostockiego środowiska oświatowego w latach 1944–1956
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 247-264
Działania wojenne spowodowały katastrofalny brak wykwalifikowanych kadr w oświacie, a wykształcenie nowych wymagało czasu. Sytuacja ta wymusiła na komunistach w Polsce zatrudnianie nauczycieli z przedwojenną praktyką. Wśród nich były osoby, które niechętnie odnosiły się do nowej władzy, a ich lojalność budziła zastrzeżenia. Uzyskanie kontroli nad oświatą było jednym z priorytetów rządzących. W związku z tym podlegała ona ścisłemu nadzorowi ze strony PPR/PZPR, wspomaganej przez podległy jej aparat represji. Dokumentacja komunistycznych organów bezpieczeństwa jest ważnym źródłem do badań nad postawami i poglądami społecznymi. Uzupełnia ona obraz rzeczywistości społecznej, jaki wyłania się z materiałów źródłowych wytworzonych przez instytucje państwowe, partyjne, a także z pamiętników czy relacji samych nauczycieli. Celem artykułu jest omówienie specyfiki tego rodzaju źródeł historycznych i ich przydatności w badaniu historii szkolnictwa oraz próba analizy postaw pracowników oświaty na terenie województwa białostockiego w latach 1944–1956 na podstawie materiałów wytworzonych przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Białymstoku.
Archiwa na świecie
-
Wielka historia w soczewce. Fenomen Maczkowa (1945–1948) i jego upamiętnienie w Centrum Dokumentacji i Spotkań Haren/Maczków w Niemczech
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 265-286
Na północnym zachodzie Niemiec (w powiecie Emsland, w hrabstwie Bentheim i w częściach Fryzji Wschodniej) po zakończeniu II wojny światowej 1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka przejęła zadanie opieki głównie nad Polakami (Displaced Persons), którzy nie mogli lub nie chcieli powrócić do kraju. Aby zapewnić im dach nad głową, zarekwirowano niemieckie mieszkania i przekazano je Polakom. W przeciwieństwie do innych miejscowości w regionie, gdzie ewakuowano jedynie poszczególne dzielnice, Haren musiała opuścić cała ludność niemiecka. Osiedlono w nim około 5 tys. Polaków, którzy przemianowali miasto na Maczków i zorganizowali wzorcowe osiedle z polską administracją cywilną. W artykule pokrótce opisano ww. wydarzenia, a następnie skupiono się na zmianach w postrzeganiu fenomenu Maczkowa: od tabuizowania jego dziejów po ich opracowanie w powstałym Centrum Dokumentacji i Spotkań Haren/Maczków. Omówiono również najważniejsze zbiory źródeł i cyfrowe kopie, z którymi można zapoznać się na miejscu.
Edycja źrodeł
-
Wokół edycji akt Stasi na przykładzie wydawnictwa „Die DDR im Blick der Stasi. Die geheimen Berichte an die SED-Führung 1953”.
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 287-302
Głównym przedmiotem artykułu jest edycja dokumentów Stasi poświęconych wydarzeniom z 1953 r., która ma charakter zarówno reprezentatywny, jak i inicjalny dla całej serii tajnych raportów Centralnej Grupy ds. Analizy i Informacji (ZAIG). Właściwą część tekstu poprzedzono syntetycznym przypomnieniem dziejów Stasi, zasad udostępniania jej akt oraz prezentacją innych serii wydawniczych przygotowanych przez Pełnomocnika Federalnego ds. Dokumentów Służby Bezpieczeństwa Państwowego byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej (BStU). Tak zarysowane tło instytucjonalne i edytorskie służy pogłębionej analizie omawianej edycji źródłowej oraz jej znaczenia dla badań nad funkcjonowaniem aparatu bezpieczeństwa NRD i jego percepcją „wrogów państwa”.
Historia
-
Warszawskie adresy Zygmunta Wasilewskiego
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 303-320
Zygmunt Wasilewski (1865–1948) należał do grona czołowych polskich publicystów pierwszej połowy XX w. Był redaktorem naczelnym wielu czasopism, wśród których należy wymienić „Głos”, „Słowo Polskie”, „Sprawę Polską”, „Gazetę Warszawską” oraz „Myśl Narodową”. Politycznie był związany z Narodową Demokracją. Wchodził w skład gremiów kierowniczych jej kolejnych formacji politycznych, a w latach 1930–1935 z ramienia Stronnictwa Narodowego zasiadał w Senacie RP. Poza zaangażowaniem społeczno-politycznym Wasilewski był aktywny na polu krytyki i historii literatury, regionalizmu, etnografii i muzealnictwa, a także na niwie publicznej. Był współorganizatorem licznych upamiętnień rodzimego dorobku kulturalnego, np. budowy pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie. Warszawski okres biografii Wasilewskiego, obok lwowskiego (przypadającego na lata 1902–1915), należał do najważniejszych w jego życiu. W tym czasie kierowane przez niego tytuły prasowe zaliczały się do najbardziej opiniotwórczych periodyków w Polsce.
-
Oficerowie Wojska Polskiego pochodzenia żydowskiego polegli w wojnie z Niemcami w 1939 r. Z zagadnienia problematyki strat osobowych elit społeczeństwa polskiego w czasie II wojny światowej
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 321-268
Prezentowane studium dotyczy liczby oficerów Wojska Polskiego pochodzenia żydowskiego, którzy zginęli w wojnie z Niemcami we wrześniu i w pierwszych dniach października 1939 r., w kontekście problematyki strat osobowych, jakie poniosły elity wielonarodowościowego i wielowyznaniowego społeczeństwa II Rzeczypospolitej. W tekście poddano analizie informacje obecnie funkcjonujące w polskiej historiografii na temat poległych oficerów i zwrócono uwagę na poważne błędy w występujących dotychczas szacunkach, udowadniając, że są one nieuzasadnione. Następnie dokonano krytycznej oceny zestawienia Beniamina Meirtchaka, który podjął pierwszą próbę nazwania z imienia i nazwiska oficerów WP pochodzenia żydowskiego poległych we wrześniu 1939 r. Wykazała ona konieczność odrzucenia większości informacji zamieszczonych w tym opracowaniu i przedstawienia nowych ustaleń w badanym przedmiocie. W aneksie do artykułu zamieszczono noty biograficzne poległych oficerów – przedstawicieli polskiej elity inteligenckiej. Skorygowano błędne informacje, m.in. dotyczące okoliczności śmierci niektórych spośród nich, sporadycznie również w pisowni nazwisk. Artykuł powstał na podstawie obszernej bazy źródłowej, przede wszystkim z wykorzystaniem nieuwzględnionych dotychczas w polskim piśmiennictwie akt osobowych wymienionych w tekście oficerów, pochodzących z zasobu Wojskowego Biura Historycznego im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego, a także z innych, m.in. z Archiwum Uniwersytetu Warszawskiego, Głównej Biblioteki Lekarskiej im. Stanisława Konopki i Polskiego Czerwonego Krzyża.
-
Meandry denazyfikacji. Przypadek funkcjonariusza Gestapo Emila Viehmanna
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 369-424
Artykuł przybliża postać Emila Viehmanna, funkcjonariusza Gestapo w okresie istnienia III Rzeszy, oraz ukazuje jego powojenną przemianę w policjanta demokratycznego państwa – Republiki Federalnej Niemiec. Omówiono w nim jego zaangażowanie w szerzenie terroru wśród polskich uchodźców podczas niemieckiej okupacji Węgier w 1944 r. oraz to, w jaki sposób przedstawił swoją działalność w hitlerowskich organach represji w procesie powojennej denazyfikacji, a także jako świadek w dochodzeniu w sprawie prześladowania Żydów na Węgrzech. W tekście opisano również drogę, jaką przebył Viehmann w swoim dążeniu do odzyskania pozycji społecznej zajmowanej wcześniej w III Rzeszy, w tym m.in. do przywrócenia statusu urzędnika państwowego. Kwestie te ukazano w prawnym i społeczno-politycznym kontekście denazyfikacji i rozliczenia zbrodni nazistowskich w RFN.
-
16. Dywizja Piechoty „ludowego” Wojska Polskiego w walce z 5. Brygadą Wileńską AK na Pomorzu Gdańskim w pierwszej połowie maja 1946 r.
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 425-470
Po zakończeniu działań zbrojnych przeciwko III Rzeszy Niemieckiej w maju 1945 r. terytorium Polski znalazło się pod okupacją Armii Czerwonej. Jej obecność była konieczna do wprowadzenia nowych rządów i przeprowadzenia sowietyzacji ziem polskich. W tych działaniach Sowieci byli wspierani przez rodzimych komunistów, którzy stworzyli aparat represji mający zdusić sprzeciw polskiego społeczeństwa. Obok Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, Milicji Obywatelskiej i Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego wiodącą rolę w łamaniu polskiego oporu odgrywało „ludowe” Wojsko Polskie, którego jednostki były na szeroką skalę wykorzystywane do zwalczania polskiego podziemia niepodległościowego. Całością operacji antypartyzanckich kierowała powołana w pierwszych tygodniach 1946 r. Państwowa Komisja Bezpieczeństwa, a poszczególnymi oddziałami walczącymi z partyzantką dowodzili w przeważającej mierze oficerowie przeniesieni z Armii Czerwonej, niecieszący się zaufaniem żołnierzy. W działania przeciwko operującej na Pomorzu 5. Brygadzie Wileńskiej AK wiosną 1946 r. została zaangażowana także 16. Dywizja Piechoty z Gdańska. Do starć z jej udziałem doszło już w pierwszej połowie maja w okolicach osady leśnej Bartel Mały na Pomorzu. Zakończyły się one porażką sił komunistycznych, mimo ich wielokrotnej przewagi liczebnej. Artykuł omawia udział 16. DP w walkach z podziemiem niepodległościowym na Pomorzu Gdańskim, ukazuje skalę tego zaangażowania, poddaje analizie system dowodzenia i walki w polu. Ponadto omawia przyczyny porażki i przedstawia konsekwencje wyciągnięte wobec tych sowieckich dowódców, których obwiniono o niepowodzenie przeprowadzonej operacji.
-
Odpowiedzialność karna nazistowskich denuncjatorów w powojennych Niemczech i Austrii oraz pojęcie pomocnictwa do zbrodni sądowej według prawa polskiego
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 471-502
Artykuł zawiera analizę historycznoprawną zagadnienia odpowiedzialności prawnej za denuncjacje – ważnego z punktu widzenia rozliczenia zarówno systemu nazistowskiego, jak i komunistycznego. Konfidenci stanowili bowiem jeden z fundamentów aparatu represji w państwach totalitarnych. Dla policji politycznej III Rzeszy okazali się najskuteczniejszym narzędziem do rozpoznania i likwidacji działalności antynazistowskiej osób i środowisk. Wspomniane zagadnienie zostało rozpatrzone z punktu widzenia współudziału konfidentów totalitarnego aparatu represji w zbrodni sądowej, przy założeniu, że warunkiem ich odpowiedzialności jest przewidywanie szkodliwego skutku dokonanego czynu (donosu). W artykule ukazano nie tylko relacje zachodzące pomiędzy zachowaniem delatora a sądowym bezprawiem, którego ofiarą stawała się zadenuncjowana osoba, jak i przyjęte w tej kwestii rozwiązania prawnokarne, lecz także praktykę sądowego ścigania denuncjatorów na przykładzie działań wymiaru sprawiedliwości w Niemczech i Austrii.
Dokumenty
-
„Duże zrozumienie problemów i potrzeb”. Dokumenty dotyczące współpracy resortów obrony narodowej i spraw wewnętrznych z 1974 r.
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 503-528
W 1974 r. ministrowie obrony narodowej oraz spraw wewnętrznych wprowadzili nowe zasady współdziałania podległych im resortów, przede wszystkim Sił Zbrojnych i Milicji Obywatelskiej. Regulacje te, pomimo względnego okresu spokoju społecznego oraz chwilowego rozkwitu gospodarczego, poruszały również kwestie zaangażowania jednostek wojskowych w zapewnienie bezpieczeństwa publicznego, w tym tłumienie zbiorowych naruszeń porządku publicznego. Wpływ na ten stan rzeczy niewątpliwie miały doświadczenia z pacyfikacji ruchu robotniczego na Wybrzeżu w 1970 r. W artykule omówiono przyczyny i okoliczności nawiązania w Polsce Ludowej współpracy między resortami obrony narodowej oraz spraw wewnętrznych w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Zamieszczono również trzy dokumenty z 1974 r. oraz skomentowano zawarte w nich rozwiązania.
Recenzje i omówienia
-
Janina Struk, Photography and Resistance. Securing the Evidence in Nazi-Occupied Europe, London – New York 2025, ss. 221
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 529-550
-
Krzysztof Sychowicz, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” w województwie łomżyńskim (1980–1981). Legalnie i zgodnie z prawem, Białystok –Warszawa 2020, ss. 332
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 551-566
Kronika
-
Spotkanie Europejskiej Sieci Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb, Warszawa, 30 września – 2 października 2025 r.
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 567-570
Najczęściej czytane
(ostatnich 6 miesięcy)
902 Punktacja Ministerstwa Edukacji i Nauki
40 (2024 r.) (70 – w wykazie z 2023 r., 40 - w wykazie z 2021 r.)
Dziedziny: architektura i urbanistyka
Dyscypliny: historia, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o kulturze i religii, etnologia i antropologia kulturowa, polonistyka, stosunki międzynarodowe
Redaktor naczelny dr Mariusz Żuławnik
Sekretarz redakcji Paweł Tomasik
Zespół redakcyjny
- INSTYTUT PAMIĘCI NARODOWEJ
Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
ul. Janusza Kurtyki 1
02-676 Warszawa
NIP: 525-21-80-487
- tel.: +48 22 581-87-78/77/76
e-mail: wydawnictwo@ipn.gov.pl
