Język Polski
English
Andrzej Czarski, Editor of Słowo Powszechne, and his “adventures” with the Security Service
Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989, No. 22 (2024), pages: 543-559
Publication date: 2025-02-04
https://doi.org/10.48261/arprl242218
PDF (Język Polski)
Abstract
Andrzej Czarski’s work in Słowo Powszechne between 1972 and 1982 was the last and longest part of his 30-year-long turbulent journalistic biography. Andrzej Czarski (1930–1994) was one of the youngest soldiers of the 1944 Warsaw Rising. A particular episode of his work as the PAX press editor were the several-year long contacts with the Security Service, which he upheld on his own initiative, which was not typical – not only in his professional environment. He counted on the help of the Ministry of Internal Affairs in maintaining the position of his protector Jerzy Śląski (the newspaper’s first deputy editor-in-chief), and thus in keeping his own position. Initially, the Department IV, Division II officers of the Ministry of Internal Affairs in charge of operational control of the PAX Association, considered him a“valuable individual”, as they saw their own benefit in obtaining a personal source of information in the editorial offices of the PAX journals and did not check his credibility. It was only after a few years that Czarski’s bluff was discovered, as he posed as a collaborator with the Security Service, and presented views far from “socialist commitment”.
Keywords
Andrzej Czarski • Jerzy Ślaski • „Słowo Powszechne” • „WTK” • Wydział II Departamentu IV MSW • SB • Stowarzyszenie PAX • Bolesław Piasecki • Andrzej Rejcher • Zbigniew Jurkowski • Mirosław Marcoń • Józef Majkut • Adam Ciesielski • Cezary Borowski • Marek Matusiak • Janusz Stefanowicz • Powstanie Warszawskie • Poznański Czerwiec Andrzej Czarski • Jerzy Ślaski • Słowo Powszechne • “WTK” • Division II of Department IV of the Ministry of Internal Affairs • Security Service • PAX Association • Bolesław Piasecki • Andrzej Rejcher • Zbigniew Jurkowski • Mirosław Marcoń • Józef Majkut • Adam Ciesielski • Cezary Borowski • Marek Matusiak • Janusz Stefanowicz • 1944 Warsaw Uprising • 1956 Poznań June
References
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (AIPN).
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach (AIPN Ki).
Archiwum Zakładowe Grupy Inco S.A. (AZGI).
Zbiory własne autora.
Adamiecki W., Zanosi się na burzę. Polski Październik ’56 wspomina ówczesny dziennikarz „Sztandaru Młodych”, „Gazeta Wyborcza”, 14 X 2006.
Czarski A., Deloff A., Od jabłka Newtona do windy Einsteina, Warszawa 1957.
Czarski A., Deloff A., Reportaże z mikrokosmosu, Warszawa 1955.
Czarski A., Najmłodsi żołnierze walczącej Warszawy, Warszawa 1971.
Czarski A., Zielone lata w mundurze, Warszawa 1969 (wyd. 2 poszerzone – Warszawa 1985).
Czarski A.,…o polskie słupy graniczne nad Odrą, Szczecin 1988.
Instytut Wydawniczy PAX. Katalog 1949–1979, Warszawa 1980.
Ja, cenzor. Z K-62 rozmawiała B.N. Łopieńska, „Tygodnik Solidarność” 1981, nr 6.
JUR [J. Ślaski], Listy bez adresu. Niektórym redaktorom do sztambucha, „Słowo Powszechne”, 16–17 V 1981.
Kąkolewski K., Październik zaczął się w czerwcu, „Tygodnik Solidarność” 1996, nr 26.
PAP, Na marginesie pewnej emerytury. Ile naprawdę zarabiają dziennikarze,„Słowo Powszechne”, 20–22 III 1981.
„Rocznik Oficerski Rezerw” (Warszawa) 1934.
„Słowo Powszechne".
„WTK".
Kaczorowski A.W., Depesza z taśmy dalekopisu, „Gazeta Sołecka” 2024, nr 3.
Kaczorowski A.W., Dziennikarze w archiwum IPN. Tajny ochotnik, „Forum Dziennikarzy” 2010, nr 97/98/99.
Kaczorowski A.W., Janusz Stefanowicz (1932–1999) – kariera dziennikarza PAX-u [w:] Nie tylko niezłomni i kolaboranci… Postawy dziennikarzy w kraju i na emigracji 1945–1989, red. T. Wolsza, P. Wójtowicz, Warszawa 2014.
Kaczorowski A.W., Jerzy Ślaski – redaktor naczelny „WTK” i „Słowa Powszechnego” w materiałach Służby Bezpieczeństwa [w:] Dziennikarze władzy, władza dziennikarzom. Aparat represji wobec środowiska dziennikarskiego 1945–1990, red. T. Wolsza, S. Ligarski, Warszawa 2010.
Kaczorowski A.W., Przychodzi redaktor na Rakowiecką, „Gazeta Sołecka” 2013, nr 7.
Kaczorowski A.W., „WTK” i Jerzy Ślaski w obronie żołnierzy AK,„Biuletyn Informacyjny. Miesięcznik Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” 2022, nr 1.
Kaczorowski A.W., Wydział II/V Departamentu IV MSW. Portret zbiorowy funkcjonariuszy SB kontrolujących redakcje prasy Stowarzyszenia PAX [w:] Nadzorcy. Ludzie i struktury władzy odpowiedzialni za działania wobec środowisk twórczych, naukowych i dziennikarskich, red. S. Ligarski, G. Majchrzak, Warszawa 2017.
Andrzej Czarski, https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/andrzej-czarski,6990.html, dostęp 31 VIII 2019 r.
License
Copyright (c) 2024 Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
