View Vol. 46 No. 2 (2025): Pamięć i Sprawiedliwość

Vol. 46 No. 2 (2025)

ISSN:
1427-7476

eISSN:
2957-1723
Section: Studia

A Bridge Between the Polish Army and the Polish Armed Forces in Exile: The Role of the Polish Military Missions in London and Paris in 1939

Daniel Koreś

https://orcid.org/0000-0003-2766-845X

Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN we Wrocławiu, Muzeum Historyczne w Lubinie

DANIEL KOREŚ – graduate of the Institute of History at the University of Wrocław, Dr habil. Currently at the Branch Office for Historical Research of the Institute of National Remembrance in Wrocław and at the Historical Museum in Lubin. Member of the editorial board of the academic periodical “Przegląd Historyczno-Wojskowy.” His most important research interests focus on the history of the Polish Army in the 20th century, especially on military biography, the Polish campaign of 1939, the Polish Armed Forces in the West, military aspects of the 1944 Warsaw Rising and the Home Army Headquarters in 1944–1945. Author of several monographs and source editions as well as dozens of scholarly articles on 20th-century military history and military biography, i.a. Moja służba Niepodległej. Wspomnienia pułkownika dyplomowanego Józefa Szostaka „Filipa” (1897–1984), [My Service to Independent Poland: The Memoirs of Colonel Józef Szostak “Filip” (1897–1984)] (pre-face and ed., 2019); W cieniu wyroku na miasto. Pułkownik dyplomowany Józef Szostak „Filip” (1897–1984). Biografia szefa Oddziału III i szefa operacji KG AK [In the Shadow of the Verdict for the City – Colonel (Certified) Józef Szostak “Filip” (1897–1984): Biography of the Home Army Headquarters Department III Head and Chief of Operations] (2023).

Remembrance and Justice, Vol. 46 No. 2 (2025), pages: 43-66

Publication date: 2026-03-31

https://doi.org/10.48261/PIS254602

Abstract

The study concerns the analysis of the little-researched issue of the activities of the Polish military missions in London and Paris during the 1939 campaign. The author traces their evolution – from attempts to secure real assistance from the Allies to the Army of the Second Polish Republic, fighting on its own soil, up to their transformation into the nucleus of the re-emerging the command structures of Polish Army in exile. Based on archival sources, the study reconstructs the activities of Generals Mieczysław Norwid-Neugebauer and Stanisław Burhardt-Bukacki in the beginning of the World War II. Their efforts – despite limited effectiveness – created both a symbolic and organizational bridge between the Polish Army before 1939 and the Polish Armed Forces in Exile.


Centralne Archiwum Wojskowe – Wojskowe Biuro Historyczne, Wojskowe Biuro Badań Historycznych. IX.5.21.18.

Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, Akta z Kampanii 1939 r. – Akta Sztabu NW z 6 IX 1939 r./MSZ, A.II.14.21, Akta z Kampanii 1939 r. – Akta Sztabu NW z 11 IX 1939 r./MSZ, A.II.19.18, Akta z Kampanii 1939 r. – Akta Sztabu NW z 12 IX 1939 r./MSZ, A.II.20.7, Akta z Kampanii 1939 r. – Akta Sztabu NW z 14 IX 1939 r./MSZ, A.II.22.7, Armia Polska we Francji – Oddział III Operacyjno-Wyszkoleniowy Sztabu NW, A.IV.1/1a, Polskie Siły Powietrzne – Akta Personalne, LOT A.V.1/45c, Relacje z Kampanii 1939 r., B.I.119E., Zastępca szefa Sztabu NW, A.XII.46/1a, A.XII.46/1b, A.XII.46/6

Services Historique de la Défense – Département de l’Armée de Terre, Vincennes, Paris, sygn. 7 N 3002.

The National Archives, Kew, London, The Cabinet Office, CAB 23/100/5, War Office, WO 106/1677.

Depesze wojenne Attachatu Wojskowego przy Ambasadzie RP w Bukareszcie 1939–1940, oprac. T. Dubicki, A. Suchcitz, Tarnowskie Góry 2006.

Dziennik czynności Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego, t. 1: 30 VIII 1939 – 31 VII 1940, wstęp i red. J. Rabiński, Lublin 2016.

Foreign Relations of the United Diplomatic Papers, 1939, t. 1: General, Washington 2018.

Naczelne władze wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939–1945. Dokumenty, red. J. Smoliński, Warszawa 2004.

Poland in the British Parliament 1939–1945, t. 1: British Guarantees to Poland to the Atlantic Charter (March 1939 – August 1941), wyd. W. Jędrzejewicz, New York 1946.

Polskie Dokumenty Dyplomatyczne 1939 (wrzesień–grudzień), red. W. Rojek, Warszawa 2007.

Carton de Wiart A., Moja odyseja, tłum. K. Skonieczny, Warszawa 2016.

Diplomat in Paris 1936–1939. Papers and Memoirs of Juliusz Łukasiewicz Ambassador of Poland, wyd. W. Jędrzejewicz, New York–London 1970.

Hoare S., Nine Troubled Years, Londyn 1954.

Kukiel M., Generał Sikorski, żołnierz i mąż stanu Polski walczącej, Londyn 1970.

Ligocki E., Dialog z przeszłością, Warszawa 1970.

Łukasiewicz J., Dyplomata w Paryżu 1936–1939. Wspomnienia i dokumenty Juliusza Łukasiewicza ambasadora Rzeczpospolitej Polskiej (wydanie rozszerzone), oprac. H. Bułhak, W. Jędrzejewicz, Warszawa 1995.

Raczyński E., W sojuszniczym Londynie. Dziennik ambasadora Edwarda Raczyńskiego 1939–1945, Londyn 1960.

Sword E.R., The Diary and Despatches of a Military Attache in Warsaw, 1938–1939, Londyn 2002.

Szembek J., Diariusz wrzesień–grudzień 1939, oprac. B. Grzeloński, Warszawa 1989.

The Diaries of Sir Alexander Cadogan 1938–1945, wyd. D. Dilks, London 1971.

Time Unguarded. The Ironside Diaries 1937–1940, wyd. D. Kelly, R. Macleod, New York 1963.

Dallek R., Franklin D. Roosevelt and American Foreign Policy, 1932–1945, New York–Oxford 1995.

Kania K., Edward Bernard Raczyński 1891–1993, dyplomata i polityk, Warszawa 2014.

Koreś D., Pod znakiem wojny – epilog działalności attaché wojskowego w Paryżu i Brukseli płk. dypl. Wojciecha Fydy w 1939 r. [w:] Wrzesień 1939 r. z perspektywy służb specjalnych, red. R. Majzner, Radomsko 2017.

Maliszewski L., Louis Faury (1874–1947). Przez chwałę do zapomnienia. Losy niezłomnego przyjaciela Polski potargane zawieruchą dziejów, Lublin 2010.

Mazur W., Niebo rozwianych nadziei. Zachodni sojusznicy wobec wojny powietrznej w Polsce we wrześniu 1939 roku, Kraków 2018.

Mazur W., „Offensive pour la Pologne?” Wojskowe aspekty polityki mocarstw zachodnich wobec Polski a konferencja w Abbeville (wiosna–lato 1939 roku), „Kwartalnik Historyczny” 2017, nr 4.

Mazur W., „Zdrajcy z Londynu”. Armia brytyjska a koncepcje wojskowej pomocy dla Polski we wrześniu 1939 roku, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2012, nr 2.

Mazur W., „Sentymentu dla niej nie miał i nie ma…”. Generał Maurice Gamelin wobec sojuszu Francji i Rzeczpospolitej (1935 r. – wrzesień 1939 r.), „Dzieje Najnowsze” 2023, nr 4.

Nowak-Kiełbikowa M., Działalność Brytyjskiej Misji Wojskowej w Polsce od 3 do 18 września 1939 r. w świetle dokumentów brytyjskich [w:] Polska w Europie i świecie w XX stuleciu. Prace ofiarowane Panu Profesorowi Marianowi Leczykowi w 75-lecie urodzin, red. H. Parafianowicz, Białystok 2001.

Ogden A., The Life and Times of Lieutenant General Sir Adrian Carton de Wiart: Soldier and Diplomat, London 2022.

Polskie Siły Zbrojne w II wojnie światowej, t. 1: Kampania wrześniowa, cz. 3: Przebieg działań od 9 do 14 września, Londyn 1959.

Prazmowska A., Britain and Poland 1939–1943: The betrayed ally, Cambridge–New York–Melbourne 1995.

Prazmowska A., Britain, Poland and the Eastern Front, 1939, London–New York–New Rochelle–Melbourne–Sydney 1987.

Smith J.E., FDR, Oświęcim 2017.

Stawecki P., Protokoły rozmów Polskiej Misji Wojskowej w Londynie we wrześniu 1939 r. Przyczynek do historii kampanii polsko-niemieckiej w 1939 r., „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1961, nr 2.

Suchcitz A., Tworzenie polskiej dywizji we Francji we wrześniu 1939 roku [w:] Kampania polska ’39. Militarne i polityczne aspekty z perspektywy siedemdziesięciolecia, red. J. Kirszak, D. Koreś, Wrocław 2011.

Śliżewski G., Lotnicze aspekty polskiej współpracy wojskowej z zachodnimi sojusznikami w latach 1921–1944 [w:] Alianse z wyboru i przymusu. Polskie sojusze militarne w XX i XXI w. Studia przypadków, red. J. Jędrysiak, D. Koreś, Wrocław–Warszawa 2024.

Tebinka J., Zapalec A., Początki współpracy brytyjskich instytucji zajmujących się operacjami specjalnymi z polskim wywiadem wojskowym w 1939 r., „Dzieje Najnowsze” 2019, nr 4.

Wiacek J., Historie de l’Armée Polonaise en France 1939–1940. L’ alliance blessée, Louviers 2022.

Żukowski P.M., Na przełomie pokoju i wojny. Francja w oczach polskiej opinii publicznej od wiosny 1938 roku do lata 1940 roku, Kraków 2012.

                            View Vol. 46 No. 2 (2025): Pamięć i Sprawiedliwość

Vol. 46 No. 2 (2025)

ISSN:
1427-7476
eISSN:
2957-1723

Data publikacji:
2026-03-31

Dział: Studia