Język Polski
English
Deutsch
Français (France)
Italiano
Русский
“Without Martial Law, There Would Have Been No Round Table”: Wojciech Jaruzelski’s Vision of the Final Years of the Polish People’s Republic in His Historical Narrative as President (July 1989 – December 1990)
Remembrance and Justice, Vol. 47 No. 1 (2026), pages: 259-280
Publication date: 2026-11-02
https://doi.org/10.48261/PIS264709
PDF (Język Polski)
Abstract
The article contains a short description of the most significant elements of Wojciech Jaruzelski’s historical narrative during his tenure as President of the People’s Republic of Poland / Republic of Poland (from July 1989 to December 1990). The analysis focuses on the vision of the years 1983–1989 created by the general, though it also includes references to his interpretation of martial law, which served as the primary point of reference in the presidential imaginarium. The author argues that given the failure of the political project associated with the reactivation of the presidency, Jaruzelski decided to use the office to attempt a rebranding of his image as the author of martial law; he sought to present himself as an advocate for change and, above all, to promote himself as the chief architect of democratization. The article is based primarily on fragments of speeches, interviews and other statements made by the general during meetings with Polish and foreign interlocutors.
References
Archiwum Prezydenta RP, 12/15, t. 1; 12/37, t. 1, 2; 12/39, t. 1, 2; 12/41, t. 2; 28/4; 28/4; 44/12, t. 1; 44/27, t. 1; 44/35, t. 1, 2, 3; 44/36, t. 1.
Hoover Institution Library & Archives, Wojciech Jaruzelski Papers, box 72, 73, 76, 81, 82, 83, 90, 95.
Jaruzelski W., Przemówienia 1989, Warszawa 1990.
Jaruzelski W., Przemówienia 1990, Toruń 2002.
Wojciech Jaruzelski – Prezydent Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, oprac. PAP, Warszawa 1989.
Najder Z., Jaka Polska. Co i komu doradzałem, Warszawa 1993.
Rok 1989. Geremek opowiada, Żakowski pyta, Warszawa 1990.
„Dziennik Polski” 1990.
„Gazeta Wyborcza” 1989–1990.
„Libération” 1990.
„Rzeczpospolita” 1990.
Berger M.E., Jaruzelski, Düsseldorf 1990.
Berger M.E., Jaruzelski, tłum. Z. Bauer, Kraków 1991.
Codogni P., Okrągły stół czyli Polski Rubikon, Warszawa 2009.
Codogni P., Wybory czerwcowe 1989 roku. U progu przemiany ustrojowej, Warszawa 2012.
Dekada Jaruzelskiego. Z historii politycznej PRL 1980–1989/90, red. R. Spałek, Warszawa 2024.
Dobbs M., Przecz z Wielkim Bratem. Upadek imperium radzieckiego, Poznań 1998.
Dudek A[drianna], System decyzyjny w polityce zagranicznej Polski okresu tranzycji (1989–1992). Mechanizmy, procedury i instytucje, praktyka, Wrocław 2012.
Dudek A[ntoni], Od Mazowieckiego do Suchockiej. Pierwsze rządy wolnej Polski, Kraków 2019.
Dudek A[ntoni], Pierwsze lata III Rzeczypospolitej 1989–1995, Kraków 1997.
Dudek A[ntoni], Reglamentowana rewolucja. Rozkład dyktatury komunistycznej w Polsce 1988–1989, wyd. 5, Kraków 2009.
Friszke A., Rok 1989. Polska droga do wolności, Warszawa 2009.
Gontarczyk P., Wojciech Jaruzelski. Karierowicz czy człowiek o rozdartym życiorysie? [w:] Sprzeczne narracje. Historia powojennej Polski, red. R. Spałek, Warszawa 2020.
Jarosz A., Wojciech Jaruzelski – pierwszy prezydent III RP. Rola w okresie przejściowym [w:] Okrągły Stół – dwadzieścia lat później. Zbiór studiów, red. W. Polak et al., Toruń 2009.
Kowal P., Koniec systemu władzy. Polityka ekipy gen. Wojciecha Jaruzelskiego w latach 1986–1989, wyd. 1, Warszawa 2012.
Kozłowski T., Koniec imperium MSW. Transformacja organów bezpieczeństwa państwa 1989–1990, Warszawa 2019.
Lévesque J., 1989. La fin d’un Empire. L’URSS et la libération de l’Europe de l’Est, Paris 1995.
Mojak R., Instytucja Prezydenta RP w okresie przekształceń ustrojowych 1989–1992, Warszawa 1994.
Momro P., Prezydentura polska w pierwszych latach III RP, Radzymin 2019.
Nałęcz D., Nałęcz T., Czas przełomu 1989–1990, Warszawa 2019.
Nałęcz T., Strażnicy Rzeczypospolitej. Prezydenci Polski w latach 1989–2017, Warszawa 2017.
Skibicki R., Skutki prawne i ekonomiczne tzw. ustawy Wilczka w trzydziestolecie jej uchwalenia, „Wrocławskie Studia Erazmiańskie” 2019, t. 13.
Słomka T., Prezydent Rzeczypospolitej po 1989 r.: ujęcie porównawcze, Warszawa 2005.
Wojnicki J., Kształtowanie się instytucji prezydenta w państwach Europy Środkowej w okresie transformacji ustrojowej [w:] Suweren – zwierzchnik – reprezentant państwa. Głowa państwa w polskiej współczesnej refleksji politycznej, red. R. Ptaszyński, T. Sikorski, Warszawa 2013.
License
Copyright (c) 2026 Remembrance and Justice
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Most read articles by the same author(s)
- Patryk Pleskot, Death Sentences in Absentia during Martial Law. The Cases of Romuald Spasowski and Zdzisław Rurarz , Remembrance and Justice: Vol. 43 No. 1 (2024)
- Patryk Pleskot, The West saves the General?! Paradoxes of Western Diplomacy during the Transformations in Poland (June–July 1989) , Remembrance and Justice: Vol. 16 No. 2 (2010)
- Patryk Pleskot, Suicide, Accident or Murder? On the Death of Jerzy Zawieyski (1969) , Remembrance and Justice: Vol. 24 No. 2 (2014)
- Patryk Pleskot, Debata o stanie wojennym w Nairobi, 13 grudnia 2017 roku. Czy warto mówić o najnowszej historii Polski w Kenii? , Remembrance and Justice: Vol. 32 No. 2 (2018)
- Patryk Pleskot, Instrukcja instalacji rządów. Sprawozdanie z konferencji „»Władzy raz zdobytej…« Początki systemu komunistycznego w Polsce 1944–1947”, Rzeszów 23–25 października 2019 r. , Remembrance and Justice: Vol. 35 No. 1 (2020)
- Patryk Pleskot, Stay or return? Emigration of Polish scientifi c grant holders to the West in the years 1956–1989 (outline of the problem) , Remembrance and Justice: Vol. 19 No. 1 (2012)
- Patryk Pleskot, [konferencje] O zaufaniu i jego braku. Międzynarodowa konferencja naukowa „Trust and distrust in the Eastern Bloc and the Soviet Union, 1956–1991”, University College London, 4–5 VII 2013 r. , Remembrance and Justice: Vol. 23 No. 1 (2014)
- Patryk Pleskot, [Konferencje] Potrzeba wiedzy – po raz trzeci. Międzynarodowa konferencja naukowa „Need to Know III. Them vs. Us. Image of the Enemy” – Visby (Szwecja), 26–27 września 2013 r. , Remembrance and Justice: Vol. 23 No. 1 (2014)
- Patryk Pleskot, [Recenzja] Patryk Pleskot, Sukces „grzecznej” historii. Niemiecko-francuski podręcznik historii najnowszej , Remembrance and Justice: Vol. 15 No. 1 (2010)
- Patryk Pleskot, Where we came from, and where do we go. Conference entitled “Quo vadis Europe?”, Oświęcim, 6–7 March, 2017 , Remembrance and Justice: Vol. 30 No. 2 (2017)
