Akcja „Burza” i działalność Polskiego Państwa Podziemnego w polskojęzycznej propagandzie niemieckiej Generalnego Gubernatorstwa
Pamięć i Sprawiedliwość, Том 47 № 1 (2026), pages: 126-145
Publication date: 2026-11-02
https://doi.org/10.48261/PIS264705
Аннотация
Na początku stycznia 1944 r. Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną granicę II Rzeczypospolitej, rozpoczynając ponowną okupację jej wschodnich terenów. Równocześnie władze Polskiego Państwa Podziemnego rozpoczęły cykl strefowych powstań – akcję „Burza”. Wydarzenia te znalazły odzwierciedlenie na łamach nośników informacji – prasy, plakatów, druków ulotnych itp. – wydawanych przez Niemców dla Polaków w Generalnym Gubernatorstwie. Ukazywano w nich wydarzenia takie jak Powstanie Warszawskie czy działalność Armii Krajowej na ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w sposób służący wyłącznie niemieckiej racji stanu. Autor artykułu przedstawia treści i styl tej propagandy, a także zamierzenia okupanta, który u kresu swej obecności na ziemiach polskich zdecydował się otwarcie przyznać do istnienia zorganizowanego polskiego ruchu oporu.
Библиографические ссылки
Archiwum Akt Nowych, Delegatura Rządu RP na Kraj, Niemieckie władze okupacyjne 1939–1945 – zbiór akt.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Sąd Okręgowy w Warszawie.
Archiwum Państwowe w Radomiu, Gubernator Dystryktu Radomskiego, Zbiór afiszów, plakatów i druków ulotnych z lat 1939–1945.
Archiwum Narodowe w Krakowie, Starosta Miasta Krakowa, Zbiór prasy konspiracyjnej.
Bundesarchiv BerlinLichterfelde, Reichsministerium für Volksaufklärung und Propaganda, Sammlung Oberheitmann.
Dziennik Ustaw 1946, nr 69, poz. 377.
„Dziennik Radomski”.
„Goniec Krakowski”.
„Nowy Kurier Warszawski”.
„Przełom”.
Batok S., Działania NKWD na południowym Podlasiu w strefie przyfrontowej (od lipca 1944 do maja 1945), „Szkice Podlaskie” 2001, nr 9.
Cytowska E., Szkice z dziejów prasy pod okupacją niemiecką (1939–1945), Warszawa–Łódź 1986.
Dobroszycki L., Reptile Journalism. The official PolishLanguage Press under the Nazis, 1939–1945, Yale University 1994.
Dobroszycki L., Założenia i organizacja prasy niemieckiej w języku polskim w tzw. Generalnej Guberni w latach 1939–1945 w świetle dokumentów, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1967, nr 1.
Dunin-Wąsowicz K., Władze niemieckie i propaganda wobec Powstania Warszawskiego 1944 r., „Dzieje Najnowsze” 1988, nr 3–4.
Głowiński T., O nowy porządek europejski. Ewolucja hitlerowskiej propagandy politycznej wobec Polaków w Generalnym Gubernatorstwie 1939–1945, Wrocław 2000.
Głowiński T., Powstanie Warszawskie w propagandzie nazistowskiej wobec Polaków w Generalnym Gubernatorstwie sierpień 1944 – styczeń 1945 [w:] Międzynarodowe aspekty Powstania Warszawskiego 1944 roku, red. M.M. Drozdowski et al., Warszawa 2005.
Grott W., „Kto oni są?” Propaganda antysowiecka w niemieckich broszurach polskojęzycznych z okresu II wojny światowej, „Dzieje Najnowsze” 2023, nr 1.
Grott W., Polski rząd na uchodźstwie i Polskie Siły Zbrojne na łamach niemieckiej polskojęzycznej prasy codziennej Generalnego Gubernatorstwa, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2022, nr 1.
Jockheck L., Propaganda im Generalgouvernement. Die NSBesatzungspresse für Deutsche und Polen 1939–1945, Osnabrück 2006.
Król E.C., Polska i Polacy w propagandzie narodowego socjalizmu w Niemczech 1919–1945, Warszawa 2006.
Król E.C., Propaganda i indoktrynacja narodowego socjalizmu w Niemczech 1919–1945. Studium organizacji, treści, metod i technik masowego oddziaływania, Warszawa 1999.
Łysakowski P., Powstanie Warszawskie w opiniach wybranych niemieckich gazet, „Dzieje Najnowsze” 2015, nr 3.
Napora M., Gadzinowe narracje. Mechanizmy i strategie kreowania propagandowego obrazu świata w „Dzienniku Radomskim” 1940–1945, Warszawa 2017.
Napora M., „Za judaszowy grosz” przeciwko swoim. Motywacje i poglądy dziennikarzy pism gadzinowych w świetle powojennych procesów [w:] Człowiek i kultura w komunikacji medialnej, red. M. Karwatowska, R. Litwiński, A. Siwiec, Lublin 2015.
Niwiński P., Legalizacja Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej, Gdańsk–Warszawa 2024.
Nuszkiewicz R., Zamach na pociąg Hansa Franka [w:] Dynamit. Z dziejów Ruchu Oporu w Polsce południowej, cz. 2, Kraków 1967.
Piątkowski S., Okupacja i propaganda. Dystrykt radomski Generalnego Gubernatorstwa w publicystyce polskojęzycznej prasy niemieckiej (1939–1945), Lublin–Radom 2013.
Piątkowski S., „Wojsko żydokomuny”. Obraz polskich jednostek walczących u boku Armii Czerwonej w propagandzie niemieckiej lat 1943–1945 [w:] Żydzi i Wojsko Polskie w XIX i XX wieku, red. T. Domański, E. Majcher-Ociesa, Warszawa–Kielce 2020.
Piątkowski S., Życie codzienne Polaków w Generalnym Gubernatorstwie w świetle ogłoszeń drobnych polskojęzycznej prasy niemieckiej, Warszawa 2021.
Piekarz A., Frontowy Obóz Przejściowo-Przemysłowy nr 43 w MajdankuLublinie [w:] Obozy i więzienia sowieckie na ziemiach polskich (1944–1945), red. D. Iwaneczko, Rzeszów–Warszawa 2022.
Pilch A., Partyzanci trzech puszcz, Warszawa 1992.
Schnepf Z., Losy pracowników niemieckiej gadzinówki „Nowy Kurier Warszawski” w świetle powojennych procesów z dekretu sierpniowego, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2006, nr 2.
Wilamowski J., Pętla zdrady. Konspiracja – wróg – polityka. Za kulisami Polski Podziemnej 1939–1944, Warszawa 2003.
Wolsza T., Gadzinówki przed sądem Polski Ludowej, „Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały”
, t. 12.
Woźniakowski K., Niemiecka polskojęzyczna prasa „gadzinowa” czasów II wojny światowej 1939–1945 (próba syntetycznego spojrzenia), „Studia Bibliologiczne Akademii Świętokrzyskiej” 2004, t. 8.
Wójcik W., Prasa gadzinowa Generalnego Gubernatorstwa, Kraków 1988.
Wschodnie piętno najnowszej historii Polski. Relacja komendanta Obwodu Łuck AK krypt. „Łan” Józefa Wójcika (1939–1956), oprac. J. Karbarz-Wilińska, Gdańsk–Warszawa 2025.
Żebrowski L., Warszawa ’44. Propaganda wokół powstania jako narzędzie dawnej i współczesnej polityki, Warszawa 2018.
Лицензия
Copyright (c) 2026 Pamięć i Sprawiedliwość

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Наиболее читаемые статьи этого автора (авторов)
- Wojciech Grott, Polski rząd na uchodźstwie i Polskie Siły Zbrojne na łamach niemieckiej, polskojęzycznej prasy codziennej Generalnego Gubernatorstwa , Pamięć i Sprawiedliwość: Том 39 № 1 (2022)
Język Polski
English
Deutsch
Français (France)
Italiano
Русский
PDF (Język Polski)
