Operation “Tempest” and the Activities of the Polish Underground State in German Polish-Language Propaganda in the General Governorate
Remembrance and Justice, Vol. 47 No. 1 (2026), pages: 126-145
Publication date: 2026-11-02
https://doi.org/10.48261/PIS264705
Abstract
In early January 1944, the Red Army crossed the prewar eastern border of the Second Polish Republic, beginning the reoccupation of its eastern territories. Simultaneously, the authorities of the Polish Underground State launched a series of regional uprisings – Operation “Tempest.’’ These events were reflected in media outlets – press, posters, leaflets, etc. – issued by the Germans to Poles in the General Governorate. Events such as the Warsaw Uprising and the activities of the Home Army in the eastern territories of Poland were depicted in a way which served solely the German raison d’état. The author of the article presents examples, highlighting the specific content and style of this propaganda, as well as the intentions of the occupier, who, at the end of their presence in Poland, decided to openly acknowledge the existence of an organized Polish Resistance Movement.
References
Archiwum Akt Nowych, Delegatura Rządu RP na Kraj, Niemieckie władze okupacyjne 1939–1945 – zbiór akt.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Sąd Okręgowy w Warszawie.
Archiwum Państwowe w Radomiu, Gubernator Dystryktu Radomskiego, Zbiór afiszów, plakatów i druków ulotnych z lat 1939–1945.
Archiwum Narodowe w Krakowie, Starosta Miasta Krakowa, Zbiór prasy konspiracyjnej.
Bundesarchiv BerlinLichterfelde, Reichsministerium für Volksaufklärung und Propaganda, Sammlung Oberheitmann.
Dziennik Ustaw 1946, nr 69, poz. 377.
„Dziennik Radomski”.
„Goniec Krakowski”.
„Nowy Kurier Warszawski”.
„Przełom”.
Batok S., Działania NKWD na południowym Podlasiu w strefie przyfrontowej (od lipca 1944 do maja 1945), „Szkice Podlaskie” 2001, nr 9.
Cytowska E., Szkice z dziejów prasy pod okupacją niemiecką (1939–1945), Warszawa–Łódź 1986.
Dobroszycki L., Reptile Journalism. The official PolishLanguage Press under the Nazis, 1939–1945, Yale University 1994.
Dobroszycki L., Założenia i organizacja prasy niemieckiej w języku polskim w tzw. Generalnej Guberni w latach 1939–1945 w świetle dokumentów, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1967, nr 1.
Dunin-Wąsowicz K., Władze niemieckie i propaganda wobec Powstania Warszawskiego 1944 r., „Dzieje Najnowsze” 1988, nr 3–4.
Głowiński T., O nowy porządek europejski. Ewolucja hitlerowskiej propagandy politycznej wobec Polaków w Generalnym Gubernatorstwie 1939–1945, Wrocław 2000.
Głowiński T., Powstanie Warszawskie w propagandzie nazistowskiej wobec Polaków w Generalnym Gubernatorstwie sierpień 1944 – styczeń 1945 [w:] Międzynarodowe aspekty Powstania Warszawskiego 1944 roku, red. M.M. Drozdowski et al., Warszawa 2005.
Grott W., „Kto oni są?” Propaganda antysowiecka w niemieckich broszurach polskojęzycznych z okresu II wojny światowej, „Dzieje Najnowsze” 2023, nr 1.
Grott W., Polski rząd na uchodźstwie i Polskie Siły Zbrojne na łamach niemieckiej polskojęzycznej prasy codziennej Generalnego Gubernatorstwa, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2022, nr 1.
Jockheck L., Propaganda im Generalgouvernement. Die NSBesatzungspresse für Deutsche und Polen 1939–1945, Osnabrück 2006.
Król E.C., Polska i Polacy w propagandzie narodowego socjalizmu w Niemczech 1919–1945, Warszawa 2006.
Król E.C., Propaganda i indoktrynacja narodowego socjalizmu w Niemczech 1919–1945. Studium organizacji, treści, metod i technik masowego oddziaływania, Warszawa 1999.
Łysakowski P., Powstanie Warszawskie w opiniach wybranych niemieckich gazet, „Dzieje Najnowsze” 2015, nr 3.
Napora M., Gadzinowe narracje. Mechanizmy i strategie kreowania propagandowego obrazu świata w „Dzienniku Radomskim” 1940–1945, Warszawa 2017.
Napora M., „Za judaszowy grosz” przeciwko swoim. Motywacje i poglądy dziennikarzy pism gadzinowych w świetle powojennych procesów [w:] Człowiek i kultura w komunikacji medialnej, red. M. Karwatowska, R. Litwiński, A. Siwiec, Lublin 2015.
Niwiński P., Legalizacja Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej, Gdańsk–Warszawa 2024.
Nuszkiewicz R., Zamach na pociąg Hansa Franka [w:] Dynamit. Z dziejów Ruchu Oporu w Polsce południowej, cz. 2, Kraków 1967.
Piątkowski S., Okupacja i propaganda. Dystrykt radomski Generalnego Gubernatorstwa w publicystyce polskojęzycznej prasy niemieckiej (1939–1945), Lublin–Radom 2013.
Piątkowski S., „Wojsko żydokomuny”. Obraz polskich jednostek walczących u boku Armii Czerwonej w propagandzie niemieckiej lat 1943–1945 [w:] Żydzi i Wojsko Polskie w XIX i XX wieku, red. T. Domański, E. Majcher-Ociesa, Warszawa–Kielce 2020.
Piątkowski S., Życie codzienne Polaków w Generalnym Gubernatorstwie w świetle ogłoszeń drobnych polskojęzycznej prasy niemieckiej, Warszawa 2021.
Piekarz A., Frontowy Obóz Przejściowo-Przemysłowy nr 43 w MajdankuLublinie [w:] Obozy i więzienia sowieckie na ziemiach polskich (1944–1945), red. D. Iwaneczko, Rzeszów–Warszawa 2022.
Pilch A., Partyzanci trzech puszcz, Warszawa 1992.
Schnepf Z., Losy pracowników niemieckiej gadzinówki „Nowy Kurier Warszawski” w świetle powojennych procesów z dekretu sierpniowego, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2006, nr 2.
Wilamowski J., Pętla zdrady. Konspiracja – wróg – polityka. Za kulisami Polski Podziemnej 1939–1944, Warszawa 2003.
Wolsza T., Gadzinówki przed sądem Polski Ludowej, „Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały”
, t. 12.
Woźniakowski K., Niemiecka polskojęzyczna prasa „gadzinowa” czasów II wojny światowej 1939–1945 (próba syntetycznego spojrzenia), „Studia Bibliologiczne Akademii Świętokrzyskiej” 2004, t. 8.
Wójcik W., Prasa gadzinowa Generalnego Gubernatorstwa, Kraków 1988.
Wschodnie piętno najnowszej historii Polski. Relacja komendanta Obwodu Łuck AK krypt. „Łan” Józefa Wójcika (1939–1956), oprac. J. Karbarz-Wilińska, Gdańsk–Warszawa 2025.
Żebrowski L., Warszawa ’44. Propaganda wokół powstania jako narzędzie dawnej i współczesnej polityki, Warszawa 2018.
License
Copyright (c) 2026 Remembrance and Justice

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Most read articles by the same author(s)
- Wojciech Grott, The Polish Government-in-Exile in the German, Polish-language Daily Press of the General Government , Remembrance and Justice: Vol. 39 No. 1 (2022)
Język Polski
English
Deutsch
Français (France)
Italiano
Русский
PDF (Język Polski)
