Język Polski
English
Deutsch
Français (France)
Italiano
Русский
Between Doubt and Hope: Poles in Exile 1939–1945
Janusz Wróbel
https://orcid.org/0000-0002-0557-9627
Badacz niezależny
BioJANUSZ WRÓBEL – Dr. habil., historian, a retired employee of the University of Lodz and the Institute of National Remembrance. He researches the history of the Polish émigré community. He has published among others: Uchodźcy polscy ze Związku Sowieckiego 1942–1950 [Polish Refugees from the Soviet Union 1942–1945](2003); Na rozdrożu historii. Repatriacja obywateli polskich z Zachodu w latach 1945–1949 [At the Crossroads of History: The Repatriation of Polish Citizens from the West in 1945–1949] (2009); W ogniu wojen i rewolucji. Polacy w Chinach (1898–1949) [In the Fire of Wars and Revolution: Poles in China (1898–1949)](2023); Polacy na uchodźczych szlakach [Poles on the Refugee Trails](2024); “Polish children in exile 1939–1950. War experiences, deportation and repatriation,”in: Children and War: Past and Present,H. Embacher et al. eds. (2013).
Remembrance and Justice, Vol. 46 No. 2 (2025), pages: 15-44
Publication date: 2026-03-31
https://doi.org/10.48261/PIS254601
PDF (Język Polski)
Abstract
The military defeat in the 1939 campaign did not mean the collapse of Polish statehood. World War II continued, and Polish civil and military authorities were recreated in the territories of the Allied Powers. The Polish government-in-exile assumed as its main task the conduct of political and military action to regain independence, which was to be achieved by the formation of the Polish Armed Forces. The government also faced the task of providing care for Polish emigrants and civilian refugees. The government’s resources were meager. Material and financial assets that were evacuated from the country or were located outside occupied Poland could only be partially used in current operations. The history of projects aimed at securing and utilizing them is still a blank spot in Polish historiography. The history of Poles’ participation in the military operations has attracted much greater interest from researchers. The activities of the civilian Polish wartime emigrants and refugees are also increasingly appreciated. Polish scientists, engineers, and technicians, through their work in various countries, often in responsible positions, contributed vastly to the Allied war effort. A separate chapter of the Polish state-in-exile’s civilian activities is the establishment of an extensive system of welfare, educational, and cultural activities for Polish refugees scattered across many countries and continents.
References
Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej.
Biblioteka Polska w Paryżu, Kolekcja A. Kawałkowskiego.
Hoover Institution on War, Revolution and Peace (Stanford, USA), Ministerstwo Informacji i Dokumentacji, Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego (Londyn), Prezydium Rady Ministrów.
Diariusz i teki Jana Szembeka (1935–1945), t. 4, oprac. J. Zarański, Londyn 1972.
Polskie Dokumenty Dyplomatyczne 1939 wrzesień–grudzień, red. W. Rojek, Warszawa 2007.
„Biuletyn Prasowo-Organizacyjny Światowego Związku Polaków z Zagranicy” (Paryż–Londyn) 1939, 1942.
„Biuletyn Prasowy Światpolu” (Londyn) 1943.
„Czas” 1939.
„Dziennik Polski” (Londyn) 1940.
„Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza” (Londyn) 1945.
„Dziennik Związkowy” (Chicago) 1939.
„Głos Poranny” 1939.
„Jutro Polski” (Londyn) 1945.
„Kurier Wileński” 1940.
„Narodowiec” (Lens) 1938, 1939.
„Nowy Świat” (Nowy Jork) 1940, 1941.
„Polska Walcząca” (Paryż) 1939, 1940.
„Sztandar Polski” (Paryż) 1945.
„Walka” (Lyon) 1945.
„Wiadomości Polskie” (Paryż–Londyn) 1940, 1941.
„Wolna Polska” (Lyon) 1944.
Białasiewicz W., Pomiędzy lojalnością a serc porywem. Polonia amerykańska we wrześniu 1939 roku, Chicago 1989.
Biegański W., Uchodźcy polscy na Węgrzech w latach 1939–1945 [w:] Antyhitlerowska działalność Polaków na Węgrzech i Bałkanach, Warszawa 1971.
Chmielewski W.J., Przygotowanie kadr oświatowych na uchodźstwie w latach 1941–1948, Warszawa 2013.
Dubicki T., Żołnierze polscy internowani w Rumunii w latach 1939–1941, Łódź 1990.
Duraczyński E., Rząd polski na uchodźstwie 1939–1945. Organizacja, personalia, polityka, Warszawa 1993.
Habielski R., Prasa polska w Wielkiej Brytanii 1945–1970: przegląd informacyjno-bibliograficzny, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1985–1986, t. 24, nr 3.
Hopitalier L., Dzieje Armii Polskiej we Francji, Paryż 1950.
Hułas M., Goście czy intruzi? Rząd polski na uchodźstwie wrzesień 1939 – lipiec 1943, Warszawa 1993.
Katelbach T., Spowiedź pokolenia, Gdańsk 2001.
Klarner-Kosińska I., Polonia w Buenos Aires [w:] Dzieje Polonii w Ameryce Łacińskiej, red. M. Kula, Wrocław 1983.
Łossowski P., Litwa a sprawy polskie 1939–1940, Warszawa 1985.
Mały rocznik statystyczny 1937, Warszawa 1937.
Mazurowa K., Europejska polityka Francji 1938–1939, Warszawa 1974.
Moćkun S., Bezpieczna przystań. Kanada i Polonia kanadyjska wobec Polski i Polaków w latach 1939–1945, Warszawa 2015.
Pietrzak J., Polscy uchodźcy na Bliskim Wschodzie w latach drugiej wojny światowej. Ośrodki, instytucje, organizacje, Łódź 2012.
Pobóg-Malinowski W., Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945, t. 3: Okres 1939–1945, Londyn 1960.
Polonia zagraniczna. Polska i świat zachodni, Londyn 1947.
Polska myśl techniczna w II wojnie światowej, red. J. Tarczyński, Warszawa 2015.
Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej. Walki formacji polskich na Zachodzie, red. W. Biegański et al., Warszawa 1981.
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie po II wojnie światowej. Klęska zwycięzców, red. J. Smoliński, Warszawa 2016.
Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej, t. 2: Kampanie na obczyźnie, cz. 1: Wrzesień 1939 – czerwiec 1941, Londyn 1959.
Sawicki J.K., Sobiś S.A., Na alianckich szlakach 1939–1946, Gdańsk 1985.
Sobczak J., Polska w propagandzie i polityce III Rzeszy w latach 1939–1945, Poznań 1988.
Śliwak K., Działalność szkoły polskiej w Algierze w czasie II wojny światowej w świetle archiwaliów oraz wspomnień, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 2015, z. 94.
Wróbel J., Na rozdrożu historii. Repatriacja obywateli polskich z Zachodu w latach 1945–1949, Łódź 2009.
Wróbel J., Polacy na uchodźczych szlakach (1939–1945), Warszawa 2024.
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Most read articles by the same author(s)
- Dorota Siepracka, Janusz Wróbel, Litzmannstadt – the Nazi Ethnic Experiment in the Polish Territories , Remembrance and Justice: Vol. 12 No. 1 (2008)
- Janusz Wróbel, [Recenzja] Shimon Redlich, Razem i osobno. Polacy, Żydzi, Ukraińcy w Brzeżanach 1919–1945, Wydawnictwo „Pogranicze”, Sejny 2002, ss. 254 , Remembrance and Justice: Vol. 2 No. 2 (2002)
