Język Polski
English
Deutsch
Français (France)
Italiano
Русский
The Eyes of the Party: Instruction on the Operation of the War Censorship Units of the Security Office from the Beginning of 1945
Filip Musiał
https://orcid.org/0000-0002-7329-886X
Oddział IPN w Krakowie, Uniwersytet Ignatianum w Krakowie
BioFILIP MUSIAŁ (b. 1976), Dr. habil., historian and political scientist. Currently at the Branch of the Institute of National Remembrance in Cracow, professor at Jesuit Ignatianum University in Cracow. Author of several hundred academic and popular science articles, and author, coauthor and editor of dozens of collected studies and monographs in the field of 20th century Polish history.
Rafał Opulski
https://orcid.org/0000-0001-9772-0298
Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Krakowie, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
BioRAFAL OPULSKI (b. 1980) PhD., historian and political scientist. Currently at the Branch of the Institute of National Remembrance in Cracow and the Pontifical University of John Paul II in Cracow. He has authored numerous academic and popular science articles on political propaganda, 20th century history, the politics of history, and political anthropology. He is also the author of the forthcoming monograph Bestiariusz komunistów. Mitologizacja wroga w propagandzie politycznej Polski „ludowej” w latach 1944–1956 [Bestiary of Communists: Mythologization of the Enemy in the Political Propaganda of People’s Poland 1944–1956] (in print).
Remembrance and Justice, Vol. 46 No. 2 (2025), pages: 257-285
Publication date: 2026-03-31
https://doi.org/10.48261/PIS254611
PDF (Język Polski)
Abstract
Wartime censors working at the Department (from 1945 Ministry) of Public Security played a significant role in consolidating communist power in the early years of the “People’s” Poland. Between 1944 and 1946, its employees, as part of the postal control, inspected millions of mail items. The basis for their activities was a manual, published below, regulating the functioning of wartime censorship divisions. It contained detailed guidelines and a clear division of duties among inspectors, censors, senior censors, clerks, senior clerks, and management staff. The censorship list supplemented the instruction, indicating content deemed a threat to the interests of the regime and thus destined for removal.
References
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, AIPN, 01265/750/D, Sprawozdania byłego Wydziału Cenzury Wojennej i Wojskowej 1944–1945, AIPN, 1572/3351, Pracownicy resortowej cenzury wojennej – zatrudnienie, przywracanie do pracy, skierowania do dyspozycji, zwolnienia. Wyciągi z rozkazów personalnych.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, AIPN Bi, 045/718, Zarządzenia i rozkazy MBP za lata 1944–1945, AIPN Bi, 045/729, Zarządzenia i okólniki kierownika RBP w Lublinie za rok 1944.
DzU 1944, nr 17, poz. 93, Dekret PKWN z dnia 28 grudnia 1944 r. o wprowadzeniu wojennej cenzury korespondencji.
DzU 1945, nr 26, poz. 158, Dekret z dnia 26 czerwca 1945 r. o zniesieniu cenzury korespondencji.
DzU 1946, nr 19, poz. 131, Dekret z dnia 9 kwietnia 1946 r. o zniesieniu cenzury korespondencji kierowanej do jednostek wojskowych i z jednostek wojskowych.
DzU 1946, nr 54, poz. 303, Dekret z dnia 13 września 1946 r. o zniesieniu cenzury korespondencji zagranicznej, radiotelegramów i rozmów radiowych.
Michał Taboryski. Katalog funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa, https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/45065, dostęp 25 XII 2024 r.
Urbach Pola. Katalog funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa, https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/149219, dostęp 5 VII 2025 r.
Dźwigał M., Wierbłowska Hanna [w:] Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa (1944–1956), t. 4, red. W. Bagieński, M. Dźwigał, Warszawa 2023.
Musiał F., Opulski R., Cenzura wojenna w strukturze aparatu represji Polski „ludowej” w latach 1944–1946 (w przygotowaniu do druku).
Piotrowski M., Ludzie bezpieki w walce z Narodem i Kościołem, Lublin 2000.
Twarze białostockiej bezpieki. Obsada stanowisk kierowniczych Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa w Białymstoku. Informator personalny, red. P. Łapiński, oprac. P. Kalisz, Ł. LubiczŁapiński, P. Łapiński, M. Markiewicz, Białystok 2007.
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Most read articles by the same author(s)
- Daniel Czerwiński, Rafał Opulski, Od Redakcji , Remembrance and Justice: Vol. 44 No. 2 (2024)
- Zdzisław Zblewski, Mariusz Mazur, Filip Musiał, Andrzej Nowak, Krzysztof Zamorski, [Dyskusja] Wybrane problemy metodologii i metodyki badań nad najnowszą historią Polski , Remembrance and Justice: Vol. 20 No. 2 (2012)
- Wojciech Frazik, Filip Musiał, Wojciech Czuchnowski, [Recenzja] Wojciech Czuchnowski, Blizna. Proces Kurii krakowskiej 1953, ZNAK, Kraków 2003, ss. 214 , Remembrance and Justice: Vol. 3 No. 1 (2003)
- Wojciech Frazik, Filip Musiał, Aparat represji wobec tarnowskich struktur Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” , Remembrance and Justice: Vol. 5 No. 1 (2004)
- Filip Musiał, Jarosław Szarek, Operational activities of Security Service against „Tygodnik Powszechny” in 1957–1965 (chosen issues) , Remembrance and Justice: Vol. 10 No. 2 (2006)
- Rafał Opulski, Sprawozdanie z ogólnopolskiej konferencji „Z dala od Centrum. Sierpień 1980 na południu Polski w świetle działań partii i bezpieki”, Katowice, 24-25września 2020r. , Remembrance and Justice: Vol. 38 No. 2 (2021)
