Náhled No 14 (2025)

No 14 (2025)

ISSN:
2545-3424

eISSN:
2299-890X
##plugins.themes.libcom.section##: Studia

Przykłady cenzury w „Głosie Olsztyńskim” w latach 1951–1956. Konteksty

Wojciech Kosiewicz

https://orcid.org/0009-0005-7509-9433

Instytut Pamięci Narodowej, Delegatura w Olsztynie

WOJCIECH KOSIEWICZ – absolwent politologii oraz teologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Nauczyciel i były dziennikarz „Gazety Olsztyńskiej”. Od 2023 r. pracownik Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Olsztynie.

Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja, No 14 (2025), ##plugins.themes.libcom.pages##: 368-390

##plugins.themes.libcom.datepubl##: 2025-12-31

https://doi.org/10.48261/2299.890X.14.2025.14

Abstrakt

W roku 1951 zaczął się ukazywać „Głos Olsztyński”, organ prasowy Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Olsztynie. Cenzurowaniem dziennika w latach 1951–1956 – czyli w okresie od powstania gazety do październikowej odwilży, kiedy to rola cenzury uległa pewnej korekcie – zajmowało się kilkunastu pracowników Wojewódzkiego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Olsztynie. Celem artykułu jest wyjaśnienie, jakie wyzwania stawiał przed cenzorami stalinizm, w jakie teksty ingerowano i jaki był stopień tych ingerencji, co czytelnik zobaczył po zmianach, a czego nie mógł widzieć, oraz ukazanie kontekstu politycznego pisanych tekstów.


Archiwum Państwowe w Olsztynie, Wojewódzki Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Olsztynie, 613/10–613/15.

III Plenum Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Warszawa 1949.

Cenzura na Warmii i Mazurach w latach 1945–1956. Sprawozdania Wojewódzkiego Urzędu Informacji i Propagandy w Olsztynie (1945–1947), red. E. Kossewska, Warszawa 2005.

„Bez Wierszówki” 2012.

„Głos Olsztyński” 1951, 1956.

„Trybuna Ludu” 1950.

„Życie Warszawy” 1949.

Anculewicz A., Nadzór partyjny nad „Głosem Olsztyńskim” w latach 1951–1956, „Media, Kultura, Komunikacja Społeczna” 2006, nr 2.

Fiedorczyk P., Komisja specjalna do walki z nadużyciami i szkodnictwem gospodarczym 1945–1954, Białystok 2002.

Gogol B., Przełom czy kontynuacja? Cenzura w obliczu polskiego października 1956, cz. 1, „Colloquium” 2016, nr 4.

Jaskulski T., Wymuszona przyjaźń. Stosunki państwowe NRD–PRL, „Mówią Wieki” 2016, nr 11.

Kajetanowicz K., Koncepcje i plany rozwoju wojsk obrony terytorialnej w Polsce po 1945 roku, „Ante Portas. Studia nad bezpieczeństwem” 2016, nr 2.

Kamińska-Chełminiak K., Cenzura w Polsce 1944–1960. Organizacja, kadry, metody pracy, Warszawa 2019.

Łukaszewicz B., Prasa Warmii i Mazur w latach 1945–1989, Olsztyn 1991.

Mętrak K., Odbudowa kościołów Warszawy jako przedmiot relacji między państwem a Kościołem. Wybrane zagadnienia (1945–1968), „Almanach Warszawy” 2020, t. 14. Mielczarek T., Uwarunkowania prawne funkcjonowania cenzury w PRL, „Rocznik Prasoznawczy” 2010, nr 4.

Miłosz J., Aparat wyznaniowy wobec świadków Jehowy i ich delegalizacja 1948–1956 [w:] Urząd do spraw Wyznań. Struktury, działalność, ludzie, t. 2: Struktury administracji wyznaniowej i pierwsze lata działalności Urzędu ds. Wyznań w Polsce ludowej (1945–1956), red. R. Łatka, Warszawa 2021.

Misiło E., Wojewódzki Urząd Informacji i Propagandy w Olsztynie, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1981, nr 1.

Pasko A., Wyścig Pokoju – kontrowersyjne dziedzictwo [w:] Dziedzictwo komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej, red. J. Sadowska, Białystok 2008.

Persak K., Kryzys stosunków polsko-radzieckich w 1956 roku, „Polska 1944/45–1989. Studia i materiały” 1997, nr 3.

Romański M., O sabotażu i dywersji w świetle polskiego ustawodawstwa po 1944 roku, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2013, t. 65.

Romek Z., Cenzura jako narzędzie sprawowania władzy w PRL, „Biuletyn IPN” 2022, nr 7–8.

Trembicka K., Kategoria wroga w komunistycznej Polsce w latach 1956–1989, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio K. Politologia” 2014, t. 21, nr 2.

Wawryszuk P., Stosunki polsko-jugosłowiańskie w latach 1945–1971, Warszawa 2019.

Weber P.F., RFN–NRD–PRL (1950–1972). Normalizacja polsko-niemiecka jako „ménage à trois”, „Przegląd Zachodni” 2009, nr 4.

Cieślik A., Warszawski „event” komunistów świata, https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/96631,Warszawski-event-komunistow-swiata.html, dostęp 10 X 2024 r.

Lewkowicz A., Apel sztokholmski, https://www.strefa.se/2024/06/09/apel-sztokholmski/, dostęp 12 X 2024 r.

Nadolska A., Niech się święci… Bydgoszcz w PRL-u, https://muzeum.bydgoszcz.pl/wystawy/niech-sie-swieci-bydgoszcz-w-prl-u-2/, dostęp 14 II 2025 r.

Piotrowski M., Najstarsze kaski w Polsce, https://www.auto-swiat.pl/wiadomosci/motocykle/najstarsze-kaski-w-polsce/5yhfvf1, dostęp 18 II 2025 r.

Tadeusz Ostaszewski, http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php/Tadeusz_Ostaszewski, dostęp 16 VI 2025 r.

Żerko S., 23 sierpnia 1953: rząd PRL rezygnuje z reparacji od Niemiec, „Polska – Niemcy – Historia” (Instytut Zachodni im. Zygmunta Wojciechowskiego) 2020, nr 29, https://www.iz.poznan.pl/plik,pobierz,5247,790a709c11573f43f32de8a67dc31610/23%20sierpnia%201953%20rzad%20PRL%20rezygnuje%20z%20reparacji%20od%20Niemiec.pdf, dostęp 10 X 2015 r.

Licence

Copyright (c) 2025 Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja

Creative Commons License

Tato práce je licencována pod Mezinárodní licencí Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0.

https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0

Kosiewicz, W. (2025). Przykłady cenzury w „Głosie Olsztyńskim” w latach 1951–1956. Konteksty. Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja, (14), 368–390. https://doi.org/10.48261/2299.890X.14.2025.14

##plugins.themes.libcom.statistics##

Stažení

Data o stažení nejsou doposud dostupná.

##plugins.themes.libcom.share##


                            Náhled No 14 (2025)

No 14 (2025)

ISSN:
2545-3424
eISSN:
2299-890X

Data publikacji:
2026-02-11

Dział: Studia