Język Polski
English
Deutsch
Français (France)
Italiano
Русский
Granice złudzenia. Kolonia włoskich imigrantów politycznych w Warszawie po II wojnie światowej
Bartosz Gromko
https://orcid.org/0000-0001-9782-1494
Instytut Nauk Politycznych i Administracji Publicznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
BiogramBARTOSZ GROMKO (ur. 1986) jest doktorem nauk humanistycznych, adiunktem w Instytucie Nauk Politycznych i Administracji Publicznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Był stypendystą włoskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Narodowej Akademii Wymiany Akademickiej. Jego zainteresowania badawcze dotyczą opinii włoskiej lewicy na temat rzeczywistości społecznej i gospodarczej bloku wschodniego. Najważniejsze publikacje: The events of 1968 in the Eastern Bloc and the Italian Left [w:] Unsettled 1968 in the Troubled Present. Revisiting the 50 Years of Discussions from East and Central Europe, Routledge, London–New York 2020; Stan badań nad Włoską Partią Komunistyczną. Wyzwania i postulaty badawcze, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2018, nr 32; Polityka Włoskiej Partii Komunistycznej wobec Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz ruchów dysydenckich w Polsce w latach siedemdziesiątych XX wieku [w:] Studia z historii najnowszej Polski, red. R. Łatka, M. Szumiło, Warszawa 2018.
Pamięć i Sprawiedliwość, Tom 46 Nr 2 (2025), strony: 234-255
Data publikacji: 2026-03-31
https://doi.org/10.48261/PIS254610
PDF
Abstrakt
Celem niniejszego artykułu jest syntetyczne ukazanie losów kilkudziesięcioosobowej grupy włoskich imigrantów, przebywających w Polsce w okresie zimnej wojny. W tym czasie setki członków antyfaszystowskiego ruchu oporu opuszczało Włochy, aby uniknąć miejscowego wymiaru sprawiedliwości. Byli oni w swoim kraju ścigani za domniemane i faktyczne przestępstwa, popełnione w trakcie wojny i tuż po jej zakończeniu. Część omawianej migracji stanowili Francuzi włoskiego pochodzenia, zamieszkali we Francji. Większość z nich była członkami Włoskiej Partii Komunistycznej i Francuskiej Partii Komunistycznej, a celem ich ucieczki były państwa położone na wschód od tworzącej się żelaznej kurtyny. Liczyli, że będą tam budować nowy ustrój – socjalizm. Mimo początkowego przychylnego nastawienia Polski, w większości przypadków ich pobyt skutkował głębokimi rozczarowaniami, a także konfliktami z lokalnymi organami państwowymi i służbami bezpieczeństwa.
Słowa kluczowe
Włoska Partia Komunistyczna • Francuska Partia Komunistyczna • imigranci • migracja • zimna wojna • socjalizm • Włochy • Polska • Francja Italian Communist Party • French Communist Party • immigrants • migration • Cold War • socialism • Italy • Poland • France
Bibliografia
Archivio Centrale dello Stato, Raporty włoskich służb.
Archivio Partito Comunista Italiano, Dokumenty Sekcji Zagranicznej Komitetu Centralnego Włoskiej Partii Komunistycznej (Sezione Esteri).
Archivio Storico Diplomatico, Teczki dotyczące relacji dyplomatycznych z Polską.
Archiwum Akt Nowych, Dokumenty Wydziału Zagranicznego KC PZPR.
Archiwum Dokumentacji Aktowej, Ośrodek Dokumentacji i Zbiorów Programowych TVP SA, Teczki personalne.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Teczki personalne.
Open Society Archives, Raporty Radia Wolna Europa.
„Corriere della Sera”, 10 VI 1949; 10 XII 1952; 28–29 XII 1963.
Bertelli P.O., Praga, radio clandestina, Milano 2008.
Dokumenty do dziejów RRL. Wywiad polski w roku 1949. Sprawozdanie z działalności, red. A. Paczkowski, Warszawa 2009.
Woroszylski W., Dzienniki 1983–1987, Warszawa 2018.
Berardi L., Radiocronache. Storie delle emittenti italofone d’Oltrecortina, Novate Milanese 2022.
Berlière J.M., Liaigre F., Camarade, la lutte continue! De la Résistance à l’espionnage communiste, Paris 2015.
Cavalleri G., Ombre sul lago. I drammatici eventi del Lario nella primavera-estate 1945, Varese 2007.
Cooke P., From Partisan to Party Cadre. The Education of Italian Political Emigrants In Czechoslovakia, „Italian Studies” 2006, t. 61, nr 1.
Cooke P., „Oggi in Italia”. The Voice of Truth and Peace in Cold War Italy, „Modern Italy” 2007, t. 12, nr 2.
Cooke P., Red Spring. Italian Political Emigration to Czechoslovakia, „The Journal of Modern History” 2012, t. 84, nr 4.
Gromko B., Wstęp do badań nad włoską emigracją polityczną w Polsce po II wojnie światowej. Wybrane biogramy [w:] Studia z historii najnowszej Polski, t. 3, red. S. Szyc, Warszawa 2021.
Martini F., Controvento. La vera storia di Bettino Craxi, Soveria Mannelli 2020.
PRL a wojna domowa w Grecji, red. M. Semczyszyn, Warszawa 2016.
Syrnyk J., Rozpracowanie środowiska greckiego i macedońskiego na Dolnym Śląsku przez organa bezpieczeństwa w latach 1949–1989 [w:] Aparat bezpieczeństwa Polski Ludowej wobec mniejszości narodowych i etnicznych oraz cudzoziemców 1944–1989, red. J. Syrnyk, Warszawa 2009.
Turi R., Storia segreta del PCI. Dai partigiani al caso Moro, Soveria Mannelli 2013.
Wojecki M., Uchodźcy polityczni z Grecji w Polsce, 1948–1975, Jelenia Góra 1989.
https://www.centrumreport.com, dostęp: 15 XII 2021 r.
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Inne teksty tego samego autora
- Bartosz Gromko, Stan badań nad Włoską Partią Komunistyczną. Wyzwania i postulaty badawcze , Pamięć i Sprawiedliwość: Tom 32 Nr 2 (2018)
