Język Polski
English
Deutsch
Français (France)
Italiano
Русский
Osuchy 1944: The Biggest Losses of the Polish Independence Partisans
Rafał Drabik
https://orcid.org/0000-0001-7376-9898
Instytut Pamięci Narodowej, Zespół Pełnomocnika Prezesa IPN do spraw Badań nad Terrorem Okupacyjnym na Ziemiach Polskich w latach 1939–1945
BioRAFAŁ DRABIK – PhD. in Humanities, employee of the Institute of National Remembrance (from 2007), currently in the Team of the Plenipotentiary of the President of the Institute of National Remembrance for Research on Occupational Terror in Polish Territories in 1939–1945. His academic interests focus on the problems of the German occupation in Poland in 1939–1945, the Polish independence underground, and the structures of the communist party (PPR/PZPR). Co-author of the book Polacy ratujący Żydów w dystrykcie lubelskim 1939–1944 – oblicza pomocy. [Poles Saving Jews in the District Lublin 1939–1944: The Faces of Help] (2024). He is currently preparing a book on the German occupation in the Biłgoraj district (Lublin voivodship).
Remembrance and Justice, Vol. 46 No. 2 (2025), pages: 209-233
Publication date: 2026-03-31
https://doi.org/10.48261/PIS254609
PDF (Język Polski)
Abstract
Operations Sturmwind I and Sturmwind II, carried out in June 1944 in the surroundings of Biłgoraj, were presented in Polish historiography from the very beginning as the largest German anti-insurgency action in occupied Poland. In fact, in terms of the engagement of German forces or the area it covered, it is unmatched. There is no doubt that it also resulted, on the side of the partisans, in casualties that are difficult to estimate precisely. It should be noted that during both actions, at that time, including the fights near Osuchy, over a thousand people (both civilians and partisans) died at the hands of the Germans and the Kalmyk Cavalry Corps. Several thousand inhabitants of the region were deported either to concentration camps or to forced labor. The scale of the losses of the Home Army (AK) and Peasants Battalions (BCh) partisan units on the eve of the Red Army’s entry has drawn the attention of historians from the very beginning. Apart from the 1944 Warsaw Rising, it is difficult to find another equally wide-ranging action of the Polish underground with comparable personnel losses. Today, 80 years after the events, it is acknowledged that at least 550 AK and BCh soldiers fell during and as a result of Operation Sturmwind II. However, disputes regarding responsibility for the massacre of Polish troops have not died down. Considering the number of arguments supporting Major “Kalina’s” mistakes and defending his decisions, this dispute will probably never be resolved.
Keywords
Biłgoraj • Osuchy • „Sturmwind” • mjr „Kalina” • Armia Krajowa • Bataliony Chłopskie Bilgoraj • Osuchy • “Sturmwind” • Major “Kalina” • Home Army • Peasant Battalions
References
Archiwum Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Warszawie, Dane meteorologiczne dla stacji Lublin, Zamość oraz Tomaszów Lubelski.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie, Materiały zgromadzone w latach 1966–1967 przez Wydział Śledczy KW MO w Lublinie w ramach pomocy prawnej dla ZSRR w sprawie zbrodni popełnionych w okresie okupacji hitlerowskiej na terenie woj. lubelskiego przez I Dywizjon „Kałmuckiego Korpusu Kawaleryjskiego”.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie, Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Rzeszowie 1965–1984.
Archiwum Państwowe w Lublinie, Bataliony Chłopskie Okręg IV Lublin.
Archiwum Państwowe w Zamościu, Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Warszawski Środowisko Żołnierzy 9. Pułku Piechoty Ziemi Zamojskiej.
Archiwum Roztoczańskiego Parku Narodowego w Zwierzyńcu, Kazimierz Nowak, Wspomnienia z lat okupacji.
Bundesarchiv Ludwigsburg, B 162/40567.
Bundesarchiv–Militärarchiv Freiburg im Breisgau, RH 53-23/62.
Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Lublinie, Spuścizna Ireneusza Cabana i Zygmunta Mańkowskiego.
Akcja Sturmwind i bitwa pod Osuchami – czerwiec 1944 r., red. D. Skakuj, Biłgoraj 2021.
Bataliony Chłopskie na Lubelszczyźnie 1940–1944, oprac. Z. Mańkowski, J. Markiewicz, J. Naumiuk, Lublin 1962.
Bartoszewski K. ps. „Wir”, Caban I., Relacje – Wspomnienia – Opracowania, Lublin 1996.
Borcz A., Obwód Łańcut SZPZWZAK w latach 1939–1945, Kraków–Warszawa 2020.
Drabik R., 99 ofiar. Niemiecka pacyfikacja wsi Białka pod Parczewem w dystrykcie lubelskim w odwecie za pomoc ukrywającym się Żydom i jeńcom sowieckim [w:] Nie tylko o Ulmach. O pomocy udzielanej Żydom na ziemiach polskich podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1945, red. T. Domański, A. Gontarek, Warszawa 2023.
Drabik R., Bohaterowie Porytowego Wzgórza – żołnierze AK, NOW i NSZ, „Janowskie Korzenie” 2023, nr 41.
Dywersja na Zamojszczyźnie 1939–1944. Wydawnictwo materiałów do dziejów Zamojszczyzny w latach 1939–1944, t. 4, red. Z. Klukowski, Zamość 2018.
Dudek J., Marian Gołębiewski (1911–1996). Żołnierz, opozycjonista, emigrant, Lublin 2016.
Garbacz D., Mroczne lata. Stalowa Wola 1939–1944, Stalowa Wola 1993.
Gozdawa-Gołębiowski J., Obszar Warszawski Armii Krajowej, Lublin 1992.
Grygiel J., Związek Walki Zbrojnej Armia Krajowa w obwodzie zamojskim 1939–1944. Szkice, wspomnienia, dokumenty, red. Z. Mańkowski, Warszawa 1985.
Jedynak M., Robotowcy 1943. Monografia II Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”, Końskie 2007.
Jóźwiakowski J., Armia Krajowa na Zamojszczyźnie, t. 2, Zamość 2021.
Kałmucki Korpus Kawalerii. Zbrodnie popełnione na ziemiach polskich w 1944 r. w dokumentach SB, oprac. R. Sodel, Lublin 2011.
Klukowski Z., Dziennik z lat okupacji Zamojszczyzny, Zamość 2020.
Kopera K., Puszcza Solska 1944. Wehrmacht w walce z Polskim Państwem Podziemnym, Łukowa 2013.
Kosobudzki K., Przez druty, kraty i kajdany. Wspomnienia partyzanta NSZ, Wrocław 1997.
Krajewski K., Uderzeniowe Bataliony Kadrowe 1942–1944, Warszawa 1993.
Książek Z., Walka i życie leśnych oddziałów partyzanckich w obwodzie Armii Krajowej Biłgoraj, Warszawa–Biłgoraj 1993.
Markiewicz J., Odpowiedzialność zbiorowa ludności polskiej powiatu biłgorajskiego podczas okupacji hitlerowskiej, Warszawa 1958.
Markiewicz J., Paprocie zakwitły krwią partyzantów, Lublin 1987.
Okupacja i ruch oporu w dzienniku Hansa Franka, t. 2, red. Z. Polubiec, Warszawa 1970.
Operacja Sturmwind. Dokumenty Wehrkreiskommando GG, oprac. B. Siejek, Kraków 2024.
Róg D., Obozy partyzanckie w lasach tereszpolskich podczas II wojny światowej [w:] Iuvenes quaerentes 2018 (materiały pokonferencyjne), Lublin 2018.
Siejek B., „Wacek” Wasilewska 1923–1944, Biłgoraj 2022.
Siemion L., Lipiec 1944 na Lubelszczyźnie, „Rocznik Lubelski” 1964, nr 7.
Szlakami akcji „Burza”, red. Ł. Fabiański, Białystok 2024.
Tuszyński W., Lasy Janowskie i Puszcza Solska, Warszawa 1970.
Wysocki M. „Wit”, Moje wspomnienia wrzesień 1939 – lipiec 1944 [w:] Walki oddziałów ZWZ-AK i BCh Inspektoratu Zamojskiego w latach wojny 1939–1944, t. 2: Opracowania i relacje, red. A. Glińska, J. Jóźwiakowski, Z. Klukowski, Lublin 1990.
Zabrali nam dzieciństwo. Wspomnienia wojenne mieszkańców podbiłgorajskich wsi, cz. 3, red. C. Skromak et al., Biłgoraj 2021.
Боярский В.И., В боевом содружестве с патриотами Польши. Военноисторические исследования в Поволжье: сборник научных трудов, Вып. 12–13, Саратов 2019.
„Nad Tanwią i Ładą. Przyczynki do historii i kultury Ziemi Biłgorajskiej” 2017, t. 10; 2021, t. 14; 2022, t. 15.
„Zeszyt Osuchowski” 2003, nr 1; 2020, nr 17.
https://www.1944.pl/artykul/operacja-burza-1944,5514.html, dostęp 12 I 2026 r.
https://www.muzeum-osuchy.pl/lista-uczestnikow-bitwy-pod-osuchami/, dostęp 21 III 2025 r.
http://www.osuchy1944.pl/uczestnicy-walk-w-puszczy-solskiej/, dostęp 27 XI 2024 r.
Kopera K., Zaginiony? Historia Kazimierza Józefowicza „Kalifa”, http://www.osuchy1944.pl/zaginiony-historia-kazimierza-jozefowicza-kalifa/, dostęp 27 XI 2024 r.
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Most read articles by the same author(s)
- Karolina Trzeskowska-Kubasik, Rafał Drabik, Sprawozdanie z ogólnopolskiej konferencji naukowej „Okupacja w Polsce w latach 1939–1945”, Warszawa, 8–9 maja 2025 r. , Remembrance and Justice: Vol. 45 No. 1 (2025)
