Język Polski
English
Śledztwo Urzędu Ochrony Państwa z 1992 r. w sprawie niszczenia dokumentacji operacyjnej Departamentu I MSW w latach 1989–1990
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Tom 18 (2025), strony: 131-172
Data publikacji: 2025-12-30
https://doi.org/10.48261/PAIPN251805
PDF
Abstrakt
W artykule omówiono problem niszczenia czynnych i archiwalnych spraw operacyjnych Departamentu I MSW w okresie transformacji ustrojowej. Po wyborach do Sejmu kontraktowego i utworzeniu rządu premiera Tadeusza Mazowieckiego we wszystkich jednostkach Służby Bezpieczeństwa, w tym także w wywiadzie cywilnym, rozpoczęto niszczenie akt i innego rodzaju dokumentacji. Proces ten zainicjowano we wrześniu 1989 r. i jego apogeum trwało do drugiej połowy stycznia 1990 r. Wiele dokumentów zniszczono także w późniejszym okresie. Po powstaniu rządu Jana Olszewskiego (grudzień 1991 r.) w Gabinecie Ministra Spraw Wewnętrznych utworzono Wydział Studiów. Jego celem było zbadanie archiwów SB pod kątem przeprowadzenia lustracji władz RP. W trakcie wykonywania tych czynności natrafiono na przypadki fałszowania niektórych protokołów brakowania spraw w Departamencie I MSW. Odkryto też przesłanki wskazujące na przywłaszczenie sobie materiałów archiwalnych przez byłych funkcjonariuszy SB. Śledztwo w tej sprawie prowadził Zarząd Śledczy Urzędu Ochrony Państwa. Po odwołaniu rządu i zmianach w kierownictwie służb postępowanie zostało umorzone. Dostępna współcześnie dokumentacja stanowi ważne uzupełnienie wiedzy o okolicznościach niszczenia dokumentów przez wywiad PRL.
Słowa kluczowe
wywiad • wywiad cywilny • Departament I MSW • akta • brakowanie akt • niszczenie akt • Służba Bezpieczeństwa • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych • MSW • Urząd Ochrony Państwa • UOP • Zarząd Śledczy UOP • Zarząd Wywiadu UOP • Wydział Studiów • lustracja intelligence • civilian intelligence • MSW Department I • file • file culling • file destruction • Security Service • Ministry of Internal Affairs (MSW) • Department of State Protection (UOP) • UOP Investigative Office • UOP Intelligence Office • Research Division • vetting
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode.pl
Inne teksty tego samego autora
- Witold Bagieński, Projektowanie struktury organizacyjnej Urzędu Ochrony Państwa przez oficerów Służby Bezpieczeństwa w pierwszych miesiącach 1990 r. , Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej: Nr 15 (2022)
