Język Polski
English
Русский
Italiano
Français (France)
Deutsch
Українська
Čeština
Reform in Exchange for Credit? Hungary and the International Financial Institutions in the 1980s. Reformy w zamian za pożyczkę? Węgry i międzynarodowe instytucje finansowe w latach osiemdziesiątych XX w.
Pál Germuska
https://orcid.org/0000-0002-0097-5778
Office of the Committee of National Remembrance, Budapest, Hungary
BiogramPÁL GERMUSKA – doktor habilitowany, historyk i muzealnik, doradca naukowy w Komitecie Pamięci Narodowej (NEB) w Budapeszcie. Doktorat uzyskał na Węgierskiej Akademii Nauk. Do jego obszaru zainteresowań należy przemysł wojenny, stosunki gospodarcze między Wschodem a Zachodem, polityka przemysłowa i gospodarcza okresu powojennego. Autor siedmiu książek i ponad siedemdziesięciu artykułów naukowych, m.in. Unified Military Industries of the Soviet Bloc: Hungary and the Division of Labor in Military Production, Lanham – Boulder – New York – London 2015; Attraction and Repulsion: Hungary and European Integration [w:] European Socialist Regimes’ Fateful Engagement with the West. National Strategies in the Long 1970s., red. A. Romano, F. Romero, New York, NY, 2021; Balancing between the COMECON and the EEC: Hungarian elite debates on European integration during the long 1970s, “Cold War History” 2019, nr 19 (3); What Can We Learn from the Business History of Communist Enterprises?, „Enterprise and Society” 2018, nr 19 (3); Failed Eastern Integration and a Partly Successful Opening up to the West: The Economic Re-orientation of Hungary during the 1970s, „European Review of History” 2014, nr 21 (2); Socialist Miracle? Hungarian Industrial Development Policy and Economic Growth, 1950–1975, „The Journal of European Economic History” 2013, nr 42; Military Industry versus Military-related Firms in Socialist Hungary: Disintegration and Integration of Military Production during the 1950s and Early 1960s, „Enterprise and Society” 2010, nr 11; „Uszy” Kadafiego. Produkcja radiowych urządzeń wywiadowczych na Węgrzech w latach 1965–1985, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2009, nr 1 (14). Członek redakcji czasopisma Hadtörténelmi Közlemények [Review of Military History]. Odznaczony medalem prezydenta Republiki Węgierskiej (2010), nagrodą im. Gézy Perjésa przyznawaną przez Fundację Wsparcia Badań nad Węgierską Historią Wojskową (2011).
Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja, Nr 14 (2025), strony: 15-44
Data publikacji: 2025-12-31
https://doi.org/10.48261/2299.890X.14.2025.02
PDF (English)
Abstrakt
Między styczniem 1984 a majem 1988 r. Węgry nie ubiegały się o pożyczki z Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), lecz kontynuowały współpracę z Bankiem Światowym, który finansował projekty przebudowy przemysłowej i rozwoju infrastruktury. W latach 1985–1986 z pomocą Banku Światowego został przygotowany plan działania („Matrix”, „Arkusz”), obejmujący jedenaście płaszczyzn, który pod wieloma względami wyznaczył kierunek reform gospodarczych w następnych latach. Prawo upadłościowe, podatek dochodowy, reorganizacja systemu bankowego i wzrost kapitału obrotowego coraz bardziej wskazywały na odejście od systemu socjalistycznego. Artykuł pokazuje rolę międzynarodowych instytucji finansowych w kształtowaniu tych reform i dopasowaniu proponowanych środków do sytuacji na Węgrzech, jak i ich wpływu na węgierską gospodarkę.
Bibliografia
National Archives of Hungary (MNL OL), XIX-A-2-af, József Marjai, Deputy Prime Minister, papers, box no.178, 179, 182, 184, 198; XIX-A-83-b, Proposals and decisions of the Council of Ministers, Minutes No. 967; XXIX-L-1-e, Records of the Secretariat of the National Bank of Hungary, box no. 321; XXIX-L-1-bbb, Records of the Deputy Presidents and Managing Director of the National Bank of Hungary, box no. 2; XXIX-L-1-ccc, Records of the International Development Institutions of the National Bank of Hungary, box 60; P 2379 – Former Ambassador István Horváth to Bonn private papers, box no. 2.
Az 1985. évi június hó 28-ára összehívott Országgyűlés naplója. Hiteles kiadás. V. kötet. 65-83. ülés. (1989.XI.21.–1990.III.14.). Budapest, 1998.
Dokumentumok a Magyar Demokrata Fórum korai történetéből, 1987–1989. Válogatás a lakiteleki Rendszerváltó Archívumból. Ed. András László Riba and Nóra Szekér. Lakitelek: Antológia Kiadó, 2017.
Foreign Relations of the United States, 1981–1988. Vol. 10: Eastern Europe. Ed. Melissa Jane Taylor. Washington D.C.: US Department of State, 2023. https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1981-88v10.
Nagy Ferenc első kormányának minisztertanácsi jegyzőkönyvei A. kötet 1946. Február 5. – 1946. július 19. Ed. László Szűcs. Budapest: Magyar Országos Levéltár, 2003.
Antal, Attila. Chicago a Dimitrov téren. Neoliberalizmus és a Kádár-rendszer. Budapest: Napvilág, 2021.
Antalóczy, Katalin, Kinczer, Éva. “Magyarország és a Világbank kapcsolatai.” Európa Fórum 4 (1995).
Baárné, Nyitrai Ilona, et. al, Külső eladósodás és adósságkezelés Magyarországon. Budapest: MNB Inf. Főoszt., 1993.
Bartel, Fritz. “The power of omission: The IMF and the Democratic Transitions in Poland and Hungary.” In New Perspectives on the End of the Cold War: Unexpected Transformations? Ed. Bernhard Blumenau, Jussi M. Hanhimäki, and Barbara Zanchetta. London, New York: Routledge, 2018.
Bartel, Fritz. The Triumph of Broken Promises: The End of the Cold War and the Rise of Neoliberalism. Cambridge (Ma): Harvard University Press, 2022.
Benczes, István. “A washingtoni konszenzus és a nemzetközi pénzügyi szervezetek.” Köz-Gazdaság 3 (2016).
Blanton, Thomas S. “U.S. Policy and the Revolutions of 1989.” In Masterpieces of History: The Peaceful End of the Cold War in Europe, 1989. Ed. Svetlana Savranskaya, Thomas S. Blanton, and Vladislav M. Zubok. Budapest: Central European University Press, 2010.
Bockman, Johanna. Markets in the Name of Socialism: The Left-Wing Origins of Neoliberalism. Stanford, Ca: Stanford University Press, 2011.
Borhi, László. Dealing with Dictators: The United States, Hungary, and East Central Europe, 1942–1989. Bloomington, Indianapolis: Indiana University Press, 2016.
Botos, János, Botos, Katalin. A Magyar Nemzeti Bank története III. A jegybank útja rendszerváltozástól rendszerváltozásig. Budapest: Presscon Publishing, 2004.
Boughton, James M. Silent Revolution: The International Monetary Fund, 1979–1989. Washington D.C.: International Monetary Fund, 2001.
Csaba, László. “Hungary and the IMF: the Experience of a Cordial Discord.” In Die Rolle der Internationalen Finanzorganistionen in Mittel- und Osteuropa. Ed. Robert Schönfeld. München: Peter Lang, 1996.
Csaba, László. Válság, gazdaság, világ. Adalék Közép-Európa három évtizedes gazdaságtörténetéhez, 1988–2018. Budapest: Central European University, Magyar Tudományos Akadémia, 2018.
Csaba, László. “Was Market Socialism Ever a Viable Alternative Development Model?” In The Oxford Handbook of Post-Socialist Economies. Ed. Aleksandr V. Gevorkyan. Oxford: Oxford University Press, 2024. DOI: https://doi.org/10.1093/oxford-hb/9780197621509.013.6.
Éber, Márk Áron. “A centrum hitele: A magyar állam külső eladósodásának történetéről.” Fordulat 21 (2014).
Fabry, Adam. “The origins of neoliberalism in late ‘socialist’ Hungary: The case of the Financial Research Institute and ‘Turnabout and Reform.’” Capital & Class 42 (1) (2017). DOI: https://doi.org/10.1177/0309816817692125.
Forestier-Peyrat, Étienne, Ironside, Kristy. “The Communist World of Public Debt (1917–1991): The Failure of a Countermodel?” In A World of Public Debts: Palgrave Studies in the History of Finance. Ed. Nicolas Barreyre and Nicolas Delalande. Cham: Palgrave Macmillan, 2020. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-48794-2_13.
Germuska, Pál. “Failed Eastern integration and a partly successful opening up to the West: the economic re-orientation of Hungary during the 1970s.” European Review of History. Revue Européenne d’histoire 21 (2) (2014). DOI: https://doi.org/10.1080/13507486.2014.888703.
Gerőcs, Tamás, Pinkasz, András. “The Interdependence of Socialist Hungary’s External and Internal Balances: The Bridge Model and the Consolidation of the Kádár Era.” In State Socialism in Eastern Europe: Marx, Engels, and Marxisms. Ed. Eszter Bartha, Tamás Krausz, and Bálint Mezei. Cham: Palgrave Macmillan, 2023. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-22504-8_2.
Honvári, János. “Magyarország IMF-csatlakozásának előtörténete.” Valóság 48 (10) (2005).
Horváth, István, Heltai, András. A magyar–német játszma. Emlékezés és dokumentumok. Budapest: Corvina Kiadó, 2015.
Huszár, Tibor. “Kádár János az 1980-as években.” Múltunk 1 (2003).
Kávássy, János Előd. Nyugati szélben: Adalékok a magyar-amerikai kapcsolatok 1989-es történetéhez; gondolatok a kelet-európai és a magyar rendszerváltáshoz. Lakitelek: Antológia Kiadó, 2015.
Kuczynski, Pedro-Pablo. “Setting the Stage.” In After the Washington Consensus. Restarting Growth and Reform in Latin America. Ed. Pedro-Pablo Kuczynski and John Williamson. Washington, D.C.: Peterson Institute for International Economics Press, Columbia University Press, 2003. https://www.piie.com/publications/chapters_preview/350/1iie3470.pdf.
Lorentzen, Jochen. Opening up Hungary to the World Market External Constraints and Opportunities. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 1995.
Mong, Attila. Kádár hitele. A magyar államadósság története 1956–1990. Budapest: Libri könyvkiadó, 2012.
Oplatka, András. Németh Miklós – “Mert ez az ország érdeke.” Budapest: Helikon, 2014.
Pulai Miklós – A reformer, az érdekképviselő, az ember. Ed. Támas Halm. Budapest: Magyar Közgazdasági Társaság, 2021.
Rainer, János M. Újratervezés. Szocializmus Magyarországon a 20. században. Budapest: Osiris, 2023.
Romero, Federico. “Socialism Between Détente and Globalisation.” In European Socialist Regimes’ Fateful Engagement with the West: National Strategies in the Long 1970s. Ed. Angela Romano and Federico Romero. London: Routledge, 2021. DOI: https://doi.org/10.4324/9780429340703.
Schmidt-Schweizer, Andreas, Dömötörfi, Tibor. “A magyar-nyugatnémet kapcsolatok dinamikus időszaka: a diplomáciai kapcsolatok felvételétől a határnyitásig, 1973–1989.” Külügyi Szemle 13 (4) (2014.
Szakolczai, Györgi. “A washingtoni konszenzus és ami utána következik.” Külgazdaság 49 (10) (2005).
Tomka, Béla. Austerities and Aspirations: A Comparative History of Growth, Consumption, and Quality of Life in East Central Europe since 1945. Budapest: Central European University Press, 2020. http://www.jstor.org/stable/10.7829/j.ctv16f6cv5.
Tömpe, István. Az elitek árulása. Budapest: Noran Libro Kiadó, 2015.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
