„Papierowy tygrys” towarzysza Mao. Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza w ocenie Attachatu Wojskowego przy Ambasadzie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Pekinie na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w.
Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja, No 14 (2025), pages: 391-423
Publication date: 2025-12-31
https://doi.org/10.48261/2299.890X.14.2025.15
Résumé
W artykule poddano analizie obraz Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej w notatkach informacyjnych Attachatu Wojskowego przy Ambasadzie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Pekinie, nadsyłanych na przełomie siódmej i ósmej dekady XX w. do Wydziału Attachatów Wojskowych Zarządu II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Wybór takich ram czasowych pozwolił się skupić na potencjale bojowym ChALW w okresie jej największego wpływu na sytuację polityczną w Chińskiej Republice Ludowej i najgłębszego zaangażowania w rewolucję kulturalną, ale też szczególnych napięć w stosunkach chińsko-sowieckich. Analiza dokumentów wykazała, że już na początku lat siedemdziesiątych zaczął się długi i trudny proces wychodzenia ChALW z kryzysu będącego rezultatem dotychczasowych komunistycznych rządów w Chinach, modernizacji technicznej i zmian doktrynalnych w kierunku odejścia od koncepcji wojny ludowej, eliminacji nadmiernych wpływów wojska na system społeczno-polityczny ChRL i w konsekwencji – sprowadzenia roli ChALW do funkcji stricte militarnej.
Références
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, 2602/5800, 2602/7074, 2602/7077, 2602/7841, 2602/7850, 2602/7864, 2602/7927, 2602/7972, 2602/8400, 2602/8401, 2602/8888, 2602/8900, 2602/9524, 2602/9546, 2602/10297, 2602/10577, 2602/11085, 2602/11096, 2602/11873, 2602/12773, 2602/15000, 2602/15188, 2602/17669, 4134/4090.
Lin Biao, Long Live the Victory of People’s War! In Commemoration of the 20th Anniversary of Victory in the Chinese People’s War of Resistance Against Japan, Beijing 1965.
Sacewicz K., Sytuacja militarna uczestników wojny wietnamskiej w świetle fragmentów materiału lektorskiego Wydziału Propagandy i Agitacji KC PZPR pt. „Uwagi o dynamice konfliktu wietnamskiego (czerwiec 1966”), „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2021, nr 2.
Benken P., Doktryna wojenna Chińskiej Republiki Ludowej w wybranych dokumentach polskiej dyplomacji z lat osiemdziesiątych XX wieku [w:] Wojny i konflikty zbrojne po 1945 r. Zbiór studiów, t. 5, red. G. Kotlarz, Ł. Nadolski, Bydgoszcz 2018.
Benken P., Między Moskwą a Pekinem. Demokratyczna Republika Wietnamu wobec konfliktu chińsko-sowieckiego w latach 1966–1968. Perspektywa attachatu wojskowego przy Ambasadzie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Hanoi [w:] Studia nad wojnami w Indochinach, t. 5, red. P. Benken, J. Słowiak, Zabrze – Tarnowskie Góry 2020.
Benken P., Ofensywa Wielkanocna 1972. Kulminacyjny punkt wojny wietnamskiej, Oświęcim 2012.
Benken P., Relacje Demokratycznej Republiki Wietnamu z Chińską Republiką Ludową i Związkiem Socjalistycznych Republik Sowieckich w latach 1969–1971 w kontekście II wojny indochińskiej. Perspektywa attachatu wojskowego przy ambasadzie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Hanoi, „Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego” 2022, nr 2 (18).
Benken P., Walka z maoizmem prowadzona przez Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich i jego satelitów w świetle wybranych dokumentów, „Toruńskie Studia Bibliologiczne” 2019, nr 2 (23).
Benken P., Wojna chińsko-wietnamska z 1979 roku z perspektywy polskiej dyplomacji [w:] Wojny i konflikty zbrojne po 1945 r. Zbiór studiów, t. 7, red. Ł. Nadolski, W. Bartoszek, Bydgoszcz 2020.
Chang J., Halliday J., Mao. Nieznana historia, tłum. P. Amsterdamski, Kraków 2021.
Czarnotta Z., Moszumański Z., Chiny–Wietnam, Warszawa 1995.
Czarnotta-Mączyńska J., Moszumański Z., Ussuri ’69, Warszawa 1997.
Dikötter F., Rewolucja kulturalna. Historia narodu 1962–1976, tłum. B. Gadomska, Wołowiec 2018.
Dziak W.J., Bayer J., Mao Zedong. Ontologia władzy, Warszawa 2017.
Dziak W.J., Pawiński M.A., Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza, Warszawa 2014.
Jureńczyk B., Broń nuklearna w strategii i polityce bezpieczeństwa Chińskiej Republiki Ludowej, „Roczniki Humanistyczne” 2019, nr 8.
Kinnear J., Sewell S.L., Soviet T-62 Main Battle Tank, Oxford 2021.
Kochański A., Polska 1944–1991. Informator historyczny. Struktury i ludzie, cz. 1, Warszawa 2022.
Long Y., The American Response to the Development of Chinese Nuclear Weapons. A Study in the Evolution of Perception and Policy, Honolulu 1995.
Lovel J., Maoizm. Historia globalna, tłum. F. Majkowski, Warszawa 2020.
Lüthi M.L., Chiny–ZSRR. Zimna wojna w świecie komunistycznym, tłum. J.Pawłowski, K. Urban-Pawłowska, Warszawa 2011.
Makowski K., Świat według Mao Zedonga. Doktrynalne podstawy chińskiej polityki zagranicznej (1949–1976), Toruń 2006.
Mierzejewski D., Kult jednostki a problem tworzenia „rewolucyjnej tożsamości” w okresie rewolucji kulturalnej, „Azja–Pacyfik. Społeczeństwo, polityka, gospodarka” 2015, nr 18.
Paduchowski W., Potencjał wojenny Korei Północnej na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w. w raportach attachatu wojskowego przy Ambasadzie PRL w Phenianie, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2018, nr 3–4.
Licence
(c) Tous droits réservés Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja 2025

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Articles les plus lus par le même auteur ou la même autrice
- Przemysław Benken, Gwałty, kradzieże, morderstwa. Stosunek Armii Czerwonej do Polaków na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1947 , Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja: No 13 (2024)
- Przemysław Benken, Ideologia dżucze w wybranych dokumentach polskiej dyplomacji z lat osiemdziesiątych z zasobu Archiwum Akt Nowych i Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej , Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja: No 6 (2017)
Język Polski
English
Русский
Italiano
Français (France)
Deutsch
Українська
Čeština
PDF (Język Polski)
