Język Polski
English
The 13th Vilnius Rifle Battalion’s Chronicle as a Research Source into the History of the Polish Armed Forces
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Vol. 18 (2025), pages: 197-218
Publication date: 2025-12-30
https://doi.org/10.48261/PAIPN251807
PDF (Język Polski)
Abstract
The archives of the Polish Institute and Sikorski Museum in London contain the chronicle of the 13th Vilnius Rifle Battalion (13. Wileński Batalion Strzelców). It presents the history of one of the many units of the Polish Armed Forces that fought for Poland’s independence during World War II. This unit was part of the II Polish Corps under the command of Major General Władysław Anders, fighting battles at Monte Cassino, Ancona, and Bologna, among others. The pages of the chronicle describe the history of the battalion from the moment of its establishment, its stationing in the Middle East in 1942–1944, the period of fighting on the Apennine Peninsula (1944–1945), and the last years of its existence in Great Britain. In comparison to other chronicles in the London institution’s collection, the chronicle of the Vilnius battalion is one of the most valuable and well crafted. Its content was compiled very carefully and meticulously, and is enriched with many interesting photographs and illustrations. This chronicle is an important source for research into the history of the Polish Armed Forces in the years 1942–1947.
Keywords
13. Wileński Batalion Strzelców • kronika • Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie • Polskie Siły Zbrojne • 2. Korpus Polski • archiwum • kroniki oddziałowe 13th Vilnius Rifle Battalion • chronicle • Polish Institute and Sikorski Museum in London • Polish Armed Forces • II Polish Corps • archive • [military] unit chronicles
References
5 Kresowa Dywizja Piechoty 1941–1947. Zarys dziejów, red. A. Suchcitz, Londyn 2012.
Armia Polska w ZSRR 1941–1942. Organizacja Armii Polskiej w ZSRR 1941–1942. Wybór źródeł, t. 1, wybór i oprac. B. Polak, M. Polak, Leszno 2006.
Brzeziński T., Służba zdrowia Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939–1946. Z Armią Andersa z ZSRR ku Polsce, Wrocław 2008.
Dziennik czynności Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego, t. 1: 30 VIII 1939 – 31 VII 1940, wstęp i red. nauk. J. Rabiński, Lublin 2016.
Dziennik czynności Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego, t. 2: 1 VIII 1940 – 31 VII 1941, wstęp i red. nauk. J. Rabiński, Lublin – London 2017.
Dziennik czynności Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego, t. 3: 1 VIII 1941 – 31 VII 1942, wstęp i red. nauk. J. Rabiński, Lublin – Warszawa – London 2022.
Dziennik czynności Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego, t. 4: 1 VIII 1942 – 5 VII 1943, wstęp i red. nauk. J. Rabiński, Lublin – London 2024.
Grobelski W., Generał brygady Ludwik Mieczysław Boruta-Spiechowicz (1894–1985), Warszawa 2010.
Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie: Armia Polska na Wschodzie: A.VIII.8/19; Oddziałowe Kroniki i Dzienniki Działań: C.116, C.129, C.151; Polskie Siły Zbrojne: A.XI.41/2, A.XI.41/3, A.XI.41/5; Rozkazy dzienne: R.708; R.709; Sztab Naczelnego Wodza i Ministerstwo Spraw Wojskowych/Ministerstwo Obrony Narodowej: A.XII.28/5
Instytut Polski i Muzeum imienia generała Sikorskiego, Londyn 1966.
Janczak B., Armia Polska na Wschodzie (1942–1943). Powstanie, organizacja, wyszkolenie [w:] Studia z dziejów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1939–1947), red. P. Chmielowiec, K. Tochman, Rzeszów – Warszawa 2019.
Janczak B., Generał bryg. Jerzy Grobicki (1891–1972). Niepokorny kawalerzysta, ocalony od zagłady katyńskiej, „Łambinowicki Rocznik Muzealny” 2014, t. 37.
Kierepka K., Służba archiwalna Polskich Sił Powietrznych w latach II wojny światowej, „Przegląd Archiwalno-Historyczny” 2021, t. 8.
Kierepka K., Wybrane instrukcje archiwalno-kronikarskie tzw. Armii Andersa, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 2022, t. 111.
Kolator A., Z pamiętnika kpt. Alfreda Kolatora [w:] Armia Polska w ZSRR 1941–1942. Organizacja Armii Polskiej w ZSRR 1941–1942. Wybór źródeł, t. 1, wybór i oprac. B. Polak, M. Polak, Leszno 2006.
Kondracki T., 5 Kresowa Dywizja Piechoty w Wielkiej Brytanii jesień 1946 – do końca akcji PKPR [w:] 5 Kresowa Dywizja Piechoty 1941–1947. Zarys dziejów, red. A. Suchcitz, Londyn 2012.
Nurek M., Gorycz zwycięstwa. Los Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po II wojnie światowej 1945–1949, Gdańsk 2009.
Panecki T., 5 Kresowa Dywizja Piechoty [w:] 5 Dywizja Piechoty w dziejach oręża polskiego, red. E. Kospath-Pawłowski et al., Pruszków 1997.
Polish Institute and Sikorski Museum, https://pism.org.uk, dostęp 8 XI 2023 r.
Polskie Siły Zbrojne w II wojnie światowej, t. 2: Kampanie na obczyźnie, cz. 2, Londyn 1975.
Roman W.K., Archiwa Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, „Archiwa – Kancelarie – Zbiory” 2016, nr 7.
Smoliński J., Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie 1939–1945, Warszawa 1997.
Suchcitz A., Archiwa Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego jako źródło do opracowania monografii i biografii, „Bibliotekarz Podlaski” 2020, t. 3.
Suchcitz A., Powstanie Instytutu Historycznego im. gen. Sikorskiego w Londynie 1945–1949 [w:] Idea Europy i Polska w XIX i XX wieku, red. J. Degler et al., Wrocław 1999.
Wawer Z., 5 Kresowa Dywizja Piechoty na Bliskim i Środkowym Wschodzie wrzesień 1942 – styczeń 1944 [w:] 5 Kresowa Dywizja Piechoty 1941–1947. Zarys dziejów, red. A. Suchcitz, Londyn 2012.
Wawer Z., 5 Dywizja Piechoty w ZSRR 1941–1942 [w:] 5 Kresowa Dywizja Piechoty 1941– 1947. Zarys dziejów, red. A. Suchcitz, Londyn 2012.
Wawer Z., Armia generała Władysława Andersa w ZSRR 1941–1942, Warszawa 2012.
Wawer Z., Monte Cassino. Walki 2 Korpusu Polskiego, Warszawa 2019.
Zuziak J., Wojsko Polskie we Francji 1939–1940. Organizacja i działania bojowe, Warszawa 2013.
Żak J., Nie walczyli dla siebie. Powojenna odyseja 2. Korpusu Polskiego, Warszawa 2014.
License
Copyright (c) 2025 Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode.pl
Most read articles by the same author(s)
- Bartosz Janczak, The 1939 Polish Campaign in the Memoirs of Brigadier General Zygmunt Piasecki , Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej: No. 15 (2022)
