Język Polski
English
Русский
Italiano
Français (France)
Deutsch
Українська
Čeština
„Rzeczywistość wietnamska składa się z paradoksów…” Eskalacja konfliktu wietnamskiego w roku 1965 w świetle poufnych raportów polskich korespondentów
Jarema Słowiak
https://orcid.org/0000-0002-3104-4415
Uniwersytet Jagielloński
BiogramJAREMA SŁOWIAK – doktor, adiunkt w Katedrze Historii Najnowszej Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zainteresowania naukowe: okres zimnej wojny, przede wszystkim wojna wietnamska, oraz polska wielowymiarowa działalność w tle tego konfliktu.
Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja, Nr 14 (2025), strony: 223-247
Data publikacji: 2025-12-31
https://doi.org/10.48261/2299.890X.14.2025.09
PDF
Abstrakt
W marcu 1965 r. nastąpiła eskalacja konfliktu wietnamskiego – rozpoczęły się amerykańskie naloty na Wietnam Północny w ramach operacji „Rolling Thunder”, a w Wietnamie Południowym wylądowały pierwsze regularne oddziały wojskowe USA. Rozwój wydarzeń z niepokojem śledzono w Warszawie, gdyż kierownictwo PZPR obawiało się, że lokalny konflikt może się przekształcić w globalną wojnę. Na przełomie marca i kwietnia 1965 r. w Demokratycznej Republice Wietnamu przebywało dwóch polskich dziennikarzy – Stanisław Barteczko i Daniel Luliński. Przygotowali oni dla najwyższych władz PZPR tajne raporty opisujące sytuację wewnętrzną kraju oraz efekty pierwszych kilku tygodni amerykańskich nalotów. Współcześnie dokumenty te stanowią cenne źródło informacji o sytuacji wewnętrznej w Wietnamie Północnym w początkowym okresie konfrontacji ze Stanami Zjednoczonymi. Choć przedstawiają one komunistyczną perspektywę, cechują się o wiele mniejszą dawką propagandy niż większość opisów i relacji pozostawionych przez sojuszników Wietnamu Północnego i samych Wietnamczyków.
Bibliografia
Archiwum Akt Nowych, Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Komitet Centralny w Warszawie, 237/V/623.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w Warszawie 1951–1990, 2602/5837; 2602/5574.
Foreign Relations of the United States 1964–1968, t. 1: Vietnam, 1964, red. E.C. Keefer, Ch.S. Sampson, Washington, D.C. 1992.
Anderson D.L., The Columbia Guide to the Vietnam War, New York 2002.
Asselin P., Vietnam’s American War. A History, Cambridge – New York – Port Melbourne – Delhi – Singapore 2018.
Benken P., Ap Bac 1963 – Binh Gia 1964. Dwie bitwy, które zmieniły bieg wojny w Wietnamie, Zabrze – Tarnowskie Góry 2018.
Gaiduk I., The Soviet Union and the Vietnam War, Chicago 1996. Li X., The Dragon in the Jungle, New York 2020.
Moyar M., Triumph Forsaken. The Vietnam War 1954–1965, Cambridge 2006.
Nadolski Ł.M., Walki powietrzne nad Wietnamem Północnym w latach 1965–1968 na tle operacji Rolling Thunder, t. 1: Lata 1965–1967, Toruń 2016.
Schlesinger Jr. A.M., A Thousand Days. John F. Kennedy in the White House, New York 1967.
Słowiak J., Not so Honest Relations. Top Level Polish-Vietnamese Contacts 1965–1970 [w:] Vietnam Over the Long Twentieth Century. Becoming Modern, Going Global, red. L.C. Kelley, G. Sasges, Singapore 2024.
Słowiak J., Wielka improwizacja. Delegacja Polska w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli w Wietnamie w latach 1954–1973, Szczecin 2021.
Wernik B., Rok tygrysa. O Wietnamie… i nie tylko o Wietnamie, Warszawa1964. Willbanks J.H., Vietnam War Almanac, New York 2009.
Miller Center: JFK’s Memoir Dictation on the Assassination of Diem, https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/jfk-memoir-dictation-assassination-of-diem, dostęp 14 VII 2025 r. (strona zawierająca nagrania i transkrypcje pamiętników Johna F. Kennedy’ego).
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
