Wprowadzenie

Ze względu na dynamiczny rozwój narzędzi sztucznej inteligencji i generatywnej sztucznej inteligencji oraz coraz powszechniejsze ich stosowanie, także w postaci modułów uzupełniających działanie wykorzystywanych dotąd narzędzi elektronicznych (takich jak katalogi biblioteczne, repozytoria akademickie itd.), konieczne jest wprowadzenie przez redakcje czasopism naukowych IPN zasad akceptacji i wyłączenia treści tworzonych przez wspomniane narzędzia, jak również zasad oznaczania wygenerowanych treści i postępowania w kwestii przetwarzania oraz przechowywania przez narzędzia sztucznej inteligencji i generatywnej sztucznej inteligencji tekstów znajdujących się zarówno w procesie redakcyjnym, jak i tekstów opublikowanych. Redakcje wychodzą z założenia, że wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji jest dopuszczalne w zakresie wspomagania procesu badawczego i twórczego pod warunkiem zachowania autentycznego charakteru publikowanych prac. W celu ochrony wiarygodności i praw autorskich samych autorów, recenzentów i wydawcy, ochrony poufności prac niepublikowanych i procesu redakcyjnego, jak również zapewnienia czytelników, że mają do czynienia z pracami autentycznymi, na których bez wątpienia można się oprzeć, użycie narzędzi sztucznej inteligencji wymaga poinformowania redakcji i wydawcy przez autorów oraz recenzentów o zakresie i sposobie takiego działania.

Wśród zagrożeń związanych z użyciem narzędzi sztucznej inteligencji i generatywnej sztucznej inteligencji, podających w wątpliwość wiarygodność przetwarzanych treści, należy wymienić bezosobowy charakter wytworów tych narzędzi (a zatem status niepozwalający na ustalenie autorskich praw majątkowych), możliwość występowania trudnych do zweryfikowania błędów w treści wytworów tych narzędzi, brak odsyłaczy do wykorzystanych zasobów, możliwość naruszenia praw autorskich w czasie lub w wyniku przetwarzania przez wspomniane narzędzia treści objętych takimi prawami, nieznany użytkownikom tryb przetwarzania danych, instrukcji i treści wprowadzanych do tychże narzędzi, możliwość przekazania danych, danych badawczych i treści objętych autorskimi prawami majątkowymi przez właścicieli lub providerów wspomnianych narzędzi stronom trzecim w sposób naruszający autorskie prawa majątkowe lub nieznane użycie czy wykorzystanie.

Autorstwo

Narzędzia sztucznej inteligencji (dalej: AI) i generatywnej sztucznej inteligencji (dalej: GenAI) nie mogą zostać wskazane jako autor (współautor), ponieważ nie mogą ponosić odpowiedzialności za wygenerowane treści i posiadać autorskich praw majątkowych do nich, jako że nie są osobami.

Autorem przedkładanych do publikacji tekstów i recenzji (ocen wydawniczych) może być wyłącznie człowiek.

Nazwisko autora musi być bezwzględnie wskazywane (wraz z prawidłowymi identyfikatorami akademickimi).

Autorzy i recenzenci ponoszą pełną odpowiedzialność za treści ujęte w przedłożonych pracach (recenzjach), w tym za treści wygenerowane przy użyciu narzędzi AI.

Narzędzia AI/GenAI nie mogą być wykorzystywane do generowania przedkładanych do publikacji tekstów i treści recenzji (opinii wydawniczych).

Narzędzia AI/GenAI mogą być wykorzystywane wyłącznie w celach pomocniczych, w uzasadnionych wypadkach, a także wtedy, gdy są narzędziem wyszukiwawczym katalogów bibliotecznych, archiwalnych, muzealnych i pozostałych repozytoriów. Treści wygenerowane przez narzędzia AI/GenAI nie mogą zastępować ani uzupełniać twórczości osobistej autora.

W przypadku stwierdzenia, że przedłożony materiał (tekst do publikacji, względnie przedłożona recenzja lub opinia) został wygenerowany przez narzędzia AI/GenAI, redakcja zastrzega sobie wycofanie tekstu z publikacji i umieszczenie informacji o powodach wycofania w nocie redakcyjnej, względnie uznanie przedłożonej recenzji (opinii) za niebyłą.

Przejrzystość metodologii zastosowania narzędzi AI/GenAI

W wypadku użycia narzędzi AI/GenAI autor, względnie współautorzy materiałów oraz recenzenci są zobowiązani do ich wskazania oraz podania zakresu i powodów ich użycia, a także sposobu zastosowania i dat użycia, jak również zadanych narzędziom AI instrukcji, zapytań i warunków wygenerowania treści (promptów).

Autorom i recenzentom nie wolno wgrywać (załadowywać) niepublikowanych rękopisów i stanowiących ich część danych, materiału ilustracyjnego itd. do narzędzi AI/GenAI.

Autorzy i recenzenci są zobowiązani do wskazania zakresu wykorzystania narzędzi AI/GenAI (części tekstu, do których przygotowania użyto narzędzi AI/GenAI, zakresu metodycznego zastosowania narzędzi AI, tj. m.in. analizy danych, przetwarzania językowego, redakcji i korekty, przekładu automatycznego, generowania słów kluczowych, generowania danych bibliograficznych i kwerend, generowania obrazów, wykresów, zbierania danych bibliograficznych, sprawdzania poprawności danych bibliograficznych itp.).

Autorzy są zobowiązani do wskazania metody badawczej (tj. np. prowadzenia kwerend, zestawiania danych itd.), w której użyli narzędzi AI/GenAI.

Autorzy i recenzenci są zobowiązani do wskazania celu zastosowania narzędzi AI/GenAI.

Fragmenty, do których napisania wykorzystano treści wygenerowane przez narzędzia AI/GenAI, powinny być czytelnie oznaczone w tekście lub w odpowiednim odsyłaczu, względnie oświadczeniu autora, z podaniem zakresu, przyczyn, metod i celów wykorzystania narzędzi AI/GenAI (por. wyżej). Redakcje zastrzegają sobie prawo opublikowania wspomnianego oświadczenia.

Autorzy i recenzenci są zobowiązani do sprawdzenia wiarygodności uzyskanych od narzędzi AI/GenAI wyników i prezentowania ich zgodnie z zasadami rzetelności badawczej.

Autorzy i recenzenci są zobowiązani do wskazania metod weryfikacji treści wygenerowanych przez narzędzia AI/GenAI.

Redakcja nie wyraża zgody na przedkładanie do publikacji zbiorów danych badawczych, obrazów i ilustracji, grafik demonstrujących dane, wykresów, tabel, wzorów itp., poddanych przetworzeniu lub obróbce przez narzędzia AI/GenAI.

Zaleca się autorom i recenzentom uprzednie sprawdzenie, czy zastosowane narzędzia AI/GenAI wykorzystują legalne źródła danych, a w szczególności, czy nie naruszają praw autorskich stron trzecich.

Zaleca się autorom i recenzentom uprzednie sprawdzenie reguł poufności stosowanych przez narzędzia AI/GenAI, jak również zakresu odstąpienia (rezygnacji z) praw autorskich i charakterystyki użytkowania i przechowywania treści wprowadzanych do narzędzi AI/GenAI (w szczególności chatbotów). Należy się upewnić, że wprowadzenie do narzędzia AI/GenAI treści nie naruszy praw autorskich ich autora (współautorów) i wydawcy ani nie złamie poufności niepublikowanych treści.

Wykorzystanie opublikowanych treści

Deklarowane przez redakcję stosowanie licencji Creative Commons dotyczy wykorzystania opublikowanych tekstów przez ludzi.

Redakcja nie wyraża zgody na wykorzystanie opublikowanych treści przez narzędzia AI/GenAI do generowania treści zależnych.

Redakcja zastrzega wyrażenie pisemnej zgody na stosowanie opublikowanych treści do szkolenia narzędzi AI/GenAI oraz tworzenia przez narzędzia AI wykazów literatury przedmiotu, metadanych, zestawów danych badawczych itp.

Redakcja zgadza się na wykorzystanie opublikowanych treści przez narzędzia AI/GenAI do generowania metadanych (streszczeń, zestawień, bibliografii, kwerend, zestawów danych badawczych, opisów bibliograficznych itp.) wyłącznie przez współpracujące z wydawcą repozytoria i indeksy akademickie oraz innych współpracujących z wydawcą dostawców usług elektronicznych.

Redakcja zgadza się na wykorzystanie opublikowanych treści przez narzędzia AI/GenAI do generowania raportów podobieństwa, wykazów cytowań, wskaźników wpływu publikacji, opisów bibliograficznych w katalogach bibliotecznych, muzealnych i archiwalnych, a także managerach bibliografii.

Polityka AI została opracowana na podstawie następujących dokumentów:

COPE position: Authorship and AI tools,

Rekomendacje Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego dotyczące stosowania narzędzi sztucznej i generatywnej inteligencji przez Autorów ,

STM Recommendations for a Classification of AI Use in Academic Manuscript Preparation,

The use of generative AI and AI-assisted technologies in writing for Elsevier,

WAME Recommendations on Chatbots and Generative Artificial Intelligence in Relation to Scholarly Publications,

Taylor & Francis AI Policy .