No. 7 (2025)

ISSN:
2658-1566

eISSN:
2957-1715
Section: ARTICLES

The Impact of Economic and Political Transformation on the Polish Diaspora in Kazakhstan Since 1991

Institute of National Remembrance Review, No. 7 (2025), pages: 153-191

Publication date: 2025-12-31

https://doi.org/10.48261/INRR250704

Abstract

Following the collapse of the Soviet Union in 1991, the political and socio-economic landscape of the post-Soviet republics underwent significant transformation, opening new opportunities for their independent development and the assertion of national identity. At the same time, these newly independent states faced considerable economic challenges resulting from the disintegration of the centrally planned economy of the USSR, coupled with a lack of established external relations with other countries and international organisations. This article examines the impact of the political and economic changes in Kazakhstan since 1991 on the Polish diaspora as part of the country’s multiethnic population. The material analyzed in this study includes personal recollections of Poles published in the Ałmatyński Kurier Polonijny magazine between 2012 and 2017, as well as data from a survey conducted among Poles who emigrated from Kazakhstan to Poland for permanent residence since 2015, alongside responses from individuals currently residing in Kazakhstan.


Abuov, N. Deportatsiya narodov v Kazakhstan (1936–1957) (Na materialakh Severo-Kazakhstanskoy i Kokchetavskoy oblastey) [Deportation of Peoples to Kazakhstan (1936–1957)]. Avtoreferat. Karaganda, 2008.

Aisfel’d, A. and Dederer, A. “Nemtsy v Respublike Kazakhstan: mezhdu Vostokom i Zapadom” [Germans in the Republic of Kazakhstan: Between East and West]. In Istoriya i kul’tura nemtsev Kazakhstana. Geschichte und Kultur der Deutschen in Kasachstan [History and Culture of the Germans in Kazakhstan]. Göttingen–Almaty: I See Real Publ., 2017: 382–453.

Anderson, Kim, Giovanni Capannelli, Edimon Ginting, and Kiyoshi Taniguchi. Kazakhstan: Uskorenie ekonomicheskoy diversifikatsii [Kazakhstan: Acceleration of Economic Diversification]. Manila: Asian Development Bank, 2018. DOI: http://dx.doi.org/10.22617/TCS189506-2.

Arsakhanova, Leyla. “Ekonomicheskoe razvitie Respubliki Kazakhstan v 90-e gody i v nachale XXI stoletiya” [Economic Development of the Republic of Kazakhstan in the 1990s and Early 21st Century]. Doctoral thesis. Moscow, 2005. https://www.dissercat.com/content/ekonomicheskoe-razvitie-respubliki-kazakhstan-v-90-e-gody-i-v-nachale-xxi-stoletiya.

Badalova, E.V. and A.A. Zolotareva. “Strategicheskoe partnerstvo Kazakhstana i Germanii” [Strategic Partnership Between Kazakhstan and Germany]. Acta Orientalia Voronensia 2 (2017). Voronezh: Department of International Relations Publ., 2017: 207–216.

Baiburin, Albert. The Soviet Passport: The History, Nature and Uses of the Internal Passport in the USSR. Cambridge, Medford, MA: Polity Press, 2021.

Baikovski, V., Baikovskaya, A. “Gor’kaia zhizn’ v Gor’kom” [Горькая жизнь в Горьком]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 9 (2015): 4–5.

Barabash, O. “Istoriya sem’i Barabash” [История семьи Барабаш]. Ałmatyński Kurier Polonijny 1 (2012): 30–33.

Berski, Adrian. “Pol’yaki v Kazakhstane kak element kazakhsko – pol’skikh bilateral’nykh otnosheniy” [“Поляки в Казахстане как элемент казахско – польских билатеральных отношений”]. Facta Simonidis 5, no. 1 (2012): 83–98. DOI: https://doi.org/10.56583/fs.253.

Berkimbayeva, Asel and Dmitry Legkiy. “Polish Citizens in the Territory of the Kazakh SSR in the Years of the Second World War: From Deportation to Re-Evacuation (the Case of the Kostanay Region).” Novaia i noveishaia istoriia 6 (2020): 140–154. https://doi.org/10.31857/S013038640012697-4.

Całczyńska, J. “Oziornoje – cud na kazachskiej ziemi.” Ałmatyński Kurier Polonijny 4, no. 32 (2021): 18–19.

Cameron, Sarah. The Hungry Steppe: Famine, Violence, and the Making of Soviet Kazakhstan. Ithaca and London: Cornell University Press, 2018.

Ciesielski, Stanisław. “Liczebność zesłańców polskich w Kazachstanie 1940–1946.” Dzieje Najnowsze 25, no. 4 (1993): 75–89. https://rcin.org.pl/Content/47642/PDF/WA303_63764_A507-DN-R-27-4_Ciesielski.pdf.

Ciesielski, Stanisław and Antoni Kuczyński eds. Polacy w Kazachstanie: Historia i współczesność. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1996.

Chervinsky, O. “Interv’iu Vitse-Marshala Seyma RP Almatinskomu Kur’eru Poloniynomu” [Интервью Вице-Маршала сейма РП Алматинскому Курьеру Полонийному]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2 (2012): 6–8.

Chervinsky, O. “Teplye vospominaniya o rabote v Kazakhstane” [Тёплые воспоминания о работе в Казахстане]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 9 (2015): 25–27.

Chervinsky, O. “«Poyushchaya Poloniya» ob’’edinyaet serdtsa” [«Поющая Полония» объединяет сердца]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 9 (2015): 11-13.

Chervinsky, O. “Rozhdennye v 1936-m” [Рожденные в 1936-м]. Ałmatyński Kurier Polonijny 3, no. 14 (2016): 42–45.

Chervinsky, O. “Druzhba, proverennaya vremenem” [Дружба, проверенная временем]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 17 (2017): 14–15.

Chervinsky, O. “150 polyakov pribyli iz Kazakhstana v Pol’shu” [150 поляков прибыли из Казахстана в Польшу]. Ałmatyński Kurier Polonijny 1, no. 16 (2017): 21.

Chervinsky, O. “Przyjaźń, którą sprawdził czas”. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 17 (2017): 12–15.

Felipe, J. and C. Rhee. “Otchet Pravitel’stvu Kazakhstana: Politika diversifikatsii promyshlennogo kompleksa i sektora uslug v Aziatskom regione v XXI veke”. Manila: Asian Development Bank, 2013.

Gancarz, Aleksandra. “Polacy z Kazachstanu – życie przed i po repatriacji w perspektywie pedagogiki międzykulturowej”. In Poza paradygmaty. Pedagogika międzykulturowa. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Lewowickiemu, eds. Ewa Ogrodzka-Mazur and Alina Szczurek-Boruta. Vol. 2. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2012.

Gawęcki, Marek. “Kontakty z ojczyzną a tożsamość Polaków w postsowieckim Kazachstanie”. In Kultura i świadomość etniczna Polaków na Wschodzie, eds. Antoni Kuczyński and Małgorzata Michalska. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski. Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej. Ośrodek Badań Wschodnich, 2004.

Gawęcki, Marek. “Polacy w etnicznej strukturze Kazachstanu. Przeszłość, teraźniejszość, przyszłość”. Vestnik Omskogo Universiteta 2 (1998): 53–59. https://omsu.ru/vestnik/articles/y1998-i2/a053/article.html.

Gawęcki, Marek. “Polacy w Kazachstanie – portret społeczności. Referat wygłoszony na sesji naukowej z okazji 70. rocznicy deportacji Polaków z Ukrainy do Kazachstanu.” Wspólnota Polska website (2005). http://historia.wspolnotapolska.org.pl/materialy_historyczne/view/68.

Gawęcki, Marek. “Czwarty żuz. Sytuacja nierdzennej ludności w postsowieckim Kazachstanie.” In Państwo, demokracja, kultura polityczna w krajach pozaeuropejskich, ed. R. Vorbrich. Poznań: Komitet Nauk Etnologicznych PAN, 2007: 125–132.

General Prosecutor’s Office of the Republic of Kazakhstan website. https://t.me/GenPr/1712.

Gorbaniuk, J. “Społeczne i demograficzne uwarunkowania zadowolenia z repatriacji Polaków z Kazachstanu.” In: Repatriacja jako element polityki demograficznej Polski. Poznań: Wydawnictwo Nakom, 2004: 111–112.

Guzovskaya, A. “Istoriya nashey sem’i” [История нашей семьи]. Ałmatyński Kurier Polonijny 1, no. 16 (2017): 4-7.

Hlebowicz, Piotr. “Wracać czy pozostać? Oczekiwania, rozterki i nadzieje Polaków mieszkających w Kazachstanie.” In Polacy w Kazachstanie. Historia i współczesność, eds. Stanisław Ciesielski and Antoni Kuczyński. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1996.

Hlebowicz, Piotr. Wołanie ze stepów: 80. rocznica deportacji Polaków z Ukrainy sowieckiej na stepy Kazachstanu 1936–2016. N.p.: Związek Repatriantów RP, 2016.

Iglicka, Krystyna. “Are They Fellow Countrymen or Not? The Migration of Ethnic Poles from Kazakhstan to Poland.” International Migration Review 32, no. 4 (1998): 995–1014. https://doi.org/10.2307/2547669.

Kalkova, L. “Szczęśliwy jest ten, kto jest szczęśliwy w domu.” Ałmatyński Kurier Polonijny 1 no. 8 (2015): 28–35.

Keller, Shoshana. Mapping the Peoples of Kazakhstan. A spatial analysis of migration and nationalities. Interactive Archive Map. “StoryMaps ArcGIS.” 2024. https://storymaps.arcgis.com/stories/4f0e4059f2184bc481c3df64477497bf?utm.

Krynicki, L. “Po zjednoczeniu – na zjazd.” Ałmatyński Kurier Polonijny 2 no. 9 (2015): 12–17.

Levitskaya, N. “Istorii i sud’by rodnogo Zhanashara” [Истории и судьбы родного Жанашара]. Ałmatyński Kurier Polonijny 3, no. 5 (2013): 15–17.

Lewkowski, A. “Sud’ba pereselentsa” [Судьба переселенца]. Ałmatyński Kurier Polonijny 12 (2016): 5–11. Lubchansky, E. “Vospominaniia spetspereselentsa po natsional’nomu priznaku” [Воспоминания спецпереселенца по национальному признаку]. Ałmatyński Kurier Polonijny 4, no. 15 (2016): 19–21.

Łucka, Daria. “Widely Open Closed Doors: Contemporary Repatriation Policy in Poland”. Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny 1, no. 48/179 (2021): 9–31. DOI: https://doi.org/10.4467/25444972SMPP.21.001.13313.

Mashimbaev, S. and L. Isova. Problema istorii pol’skikh pereselentsev v Kazakhstane (1936–1946 gg.). Almaty, 2000.

Mikowski, Mateusz. “Blisko 7 tys. Polaków z Kazachstanu oczekuje na powrót do Polski.” WszystkoCoNajważniejsze website (2023). https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/blisko-7-tys-polakow-z-kazachstanu-oczekuje-na-powrot-do-polski/.

Mukhamediyev, Bulat M. and Zhansaya S. Temerbulatova. “Ekonomicheskaya transformatsiya Kazakhstana za tri desyatiletiya nezavisimosti” [“Экономическая трансформация Казахстана за три десятилетия независимости”]. The Journal of Economic Research & Business Administration 2 (2021): 3–14. DOI: https://doi.org/10.26577/be.2021.v136.i2.01.

“Natsional’nyi sostav naseleniya Respubliki Kazakhstan po perepisi 2009 goda." Kazakhstan Statistical Office website. https://stat.gov.kz/ru/national/2009/general/.

“Natsional’nyi sostav naseleniya Respubliki Kazakhstan po perepisi 2021 goda." Kazakhstan Statistical Office website. https://stat.gov.kz/upload/iblock/107/5zkn34tqn5atonvbhoob28p7ebnrbc19/Национальный%20состав,%20вероисповедание%20и%20владение%20языками%20в%20РК.pdf.

Nowiński, Czesław. “Polacy w Kazachstanie i problem ich repatriacji.” Studia Polonijne 21 (2000): 147–172. https://ojs.tnkul.pl/index.php/sp/article/view/3312.

“Obshchestvu kokshetauskikh polyakov – chetvert’ veka” [Обществу кокшетауских поляков – четверть века]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 9 (2015): 17–19.

Panto, Dmitry ed. Deportacje Polaków i obywateli polskich do Kazachstanu w latach 1936–1941: Dokumenty ze zbiorów Archiwum Prezydenta Republiki Kazachstanu. Gdańsk: Muzeum II Wojny Światowej, 2019.

Polyanskaya, A. “Istoriya moey sem’i” [История моей семьи]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 17 (2017): 6–7.

Rezontova, M. “V stepi dalekoy Kazakhstana im prikhodilos’ vyzhivat’” [В степи далёкой Казахстана им приходилось выживать]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 7 (2014): 14–17.

Serebriansky, Yuriy. “Jeżeli chcemy osiągnąć znaczące cele – to musimy działać wspólnie z Polonią.” Ałmatyński Kurier Polonijny 3, no. 5 (2013): 2–7.

Serebriansky, Yuriy. “Karta Polonii: selo Azat, gorod Talgar” [Карта Полонии: село Азат, город Талгар]. Ałmatyński Kurier Polonijny 2, no. 4 (2013): 5–7.

Serebriansky, Yuriy. Polityka narodowa w Kazachstanie – Aspekt językowy. Olsztyn: UWM, 2020.

Ślósarz, Luba. Tożsamość kulturowa Polaków z Kazachstanu w kontekście tendencji globalizacyjnych. Legnica: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Witelona, 2011.

Stepanenko, N. “Formirovanie pol’skoy diaspory v Kazakhstane." Nur-Sultan: Embassy of the Republic of Poland in Nur-Sultan, 2020.

Szynkiewicz, Sławoj. “Polacy kazachstańscy. Początki przystosowania do środowiska.” In Polacy w Kazachstanie. Historia i współczesność, eds. Stanisław Ciesielski and Antoni Kuczyński. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1996.

Volkova, Tamara P. “Nemetskiy vopros v kazakhstansko-germanskikh otnosheniyakh v nachale 1990-kh gg” [«Немецкий вопрос» в казахстано-германских отношениях в начале 1990-х гг]. Vestnik Omskogo Universiteta. Seriya Istoricheskie nauki 9, no. 2/34 (2022): 220–229. DOI: https://doi.org/10.24147/2312-1300.2022.9(2).220-229.

Volvach, N. “O kostele na domu i ego khranitel’nitse“ [О костеле на дому и его хранительнице]. Ałmatyński Kurier Polonijny 1, no. 3 (2013): 10–11.

Zakon Respubliki Kazakhstan ot 14.04.1993. ‘O reabilitatsii zhertv massovykh politicheskikh repressii’” [Law of the Republic of Kazakhstan “On the Rehabilitation of Victims of Mass Political Repressions” of 14 April 1993]. https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z930002200_.

License

Copyright (c) 2025 Institute of National Remembrance Review

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0

Serebriansky, Y. (2025). The Impact of Economic and Political Transformation on the Polish Diaspora in Kazakhstan Since 1991. Institute of National Remembrance Review, (7), 153–191. https://doi.org/10.48261/INRR250704

Statistics

Downloads

Download data is not yet available.

Share it


No. 7 (2025)

ISSN:
2658-1566
eISSN:
2957-1715

Data publikacji:
2026-03-31

Dział: ARTICLES