Język Polski
English
The Division of the IT Operational Records Repository of the PRL Ministry of Internal Affairs Between the Police and the Office for State Protection from 1990–1994 Against the Backdrop of the Separation and Digitisation of the Ministry’s Manual Card Index Files
Piotr Borysiuk
https://orcid.org/0000-0002-2357-5929
doktorant w Instytucie Historii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, Vol. 18 (2025), pages: 105-130
Publication date: 2025-12-30
https://doi.org/10.48261/PAIPN251804
PDF (Język Polski)
Abstract
This article examines the transfer of the electronic operational repository to the Police by the PRL Ministry of Internal Affairs, and subsequently to the Office for State Protection, in the period from 1990–1994, taking into account the division and digitisation of the Security Service’s manual card indexes. It also takes into account the context of data digitisation at the Ministry of Internal Affairs in 1991. The focus was primarily on events during two periods: 1990 and 1991–1994. In the first instance, manual card indexes were divided between the Information Technology Bureau of the National Police Headquarters (Central Criminal Card Index, BI KGP), the MSW PESEL Department (Central Address Bureau) and the Records and Archives Bureau of the Office for State Protection (UOP) (Central General Information Card Index). In the case of BI KGP and the MSW PESEL Department, this was intended to facilitate their further digitisation based on their existing and expanding IT technical facilities. However, the UOP Records and Archives Bureau did not at that time have the necessary infrastructure to carry out such activities. Furthermore, that year the IT systems and electronic data of the former Security Service (primarily the Integrated Operational Records System, ZSKO) were transferred to the newly established police force. There may have been two reasons for this decision – either it was a political decision taken at the highest levels of government, or it was influenced by the actions of the police labour unions, which were exceptionally powerful at the time. During the second period under discussion, this situation was rectified – firstly, through provisions in internal departmental regulations from 1991–1992, and later through measures taken over the following two years – during which time, the electronic data of the former Security Service (SB) was transferred from the Information Bureau of the National Police Headquarters (BI KGP) to the Information and Records and Archives Bureau of the Office for State Protection (BEiA UOP). This was accompanied by the gradual development of a new police information system – the Integrated Police Information System (Zintegrowany System Informacyjny Policji, ZSIP), which was completed in 1996.
Keywords
Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych • ZSKO • Biuro Informatyki Komendy Głównej Policji • Biuro Ewidencji i Archiwum Urzędu Ochrony Państwa • Departament PESEL MSW • Biuro „C” MSW • Centralna Kartoteka Kryminalna • Centralne Biuro Adresowe • Centralna Kartoteka Ogólnoinformacyjna • ZSIP • Zintegrowany System Informacyjny Policji Integrated Operational Records System (Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych, ZSKO) • Information Technology Bureau of the Central Police Headquarters • Office for State Protection Records Bureau and Archive • MSW PESEL Department • MSW Bureau “C” • Central Criminal Card Index • Central Address Bureau • Central General Information Records Office • Integrated Police Information System (Zintegrowany System Informacyjny Policji, ZSIP)
References
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie: 003407/5; 01305/677; 01978/1–2; 02042/200; 213/1; 1585/18169; 1591/146; 1697/476; 1756/689; 3544/5.
Bagieński W., Projektowanie struktury organizacyjnej Urzędu Ochrony Państwa przez oficerów Służby Bezpieczeństwa w pierwszych miesiącach 1990 r., „Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej” 2022, t. 15.
Bagieński W., Cenckiewicz S., Woyciechowski P., Konfidenci. Archiwa ujawniają prawdę, wstęp A. Macierewicz, Warszawa 2015.
Borysiuk P., Co jest w tych archiwach… Podział zasobu archiwalnego i ewidencyjnego komunistycznego resortu spraw wewnętrznych w okresie 1989–1992. Rozpoznanie zagadnienia (Część I), „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2020, t. 18.
Borysiuk P., Co jest w tych piwnicach… Podział zasobu archiwalnego i ewidencyjnego komunistycznego resortu spraw wewnętrznych w okresie 1989–1992. Rozpoznanie zagadnienia (Część II), „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2021, t. 19.
Borysiuk P., Biuro „C” MSW a Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych w latach 1976–1990. Wzajemne relacje i zależności. Polityka kierownictwa archiwów SB wobec archiwów państwowych, „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2023, t. 21.
Borysiuk P., Kwestia likwidacji Biura do Walki z Przestępstwami Gospodarczymi Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej w okresie 1989–1990, „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2022, t. 20.
Borysiuk P., Okoliczności zabezpieczenia przez Krzysztofa Kozłowskiego akt dotyczących śmierci Grzegorza Przemyka na tle transformacji resortu spraw wewnętrznych [w:] Czerwiec’89. Transformacja systemowa w Polsce, red. J. Bielanowska, J. Kufel, Gdańsk 2025.
Borysiuk P., Problem połączenia Biura Dochodzeniowo-Śledczego Komendy Głównej MO z Biurem Śledczym MSW w okresie transformacji resortu spraw wewnętrznych w latach 1989–1990, „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2022, t. 20.
Borysiuk P., Podział zasobu archiwalnego komunistycznego resortu spraw wewnętrznych pomiędzy demokratyczne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Urząd Ochrony Państwa i Policję w okresie 1990–1992. Komunikat z badań [w:] Archiwa – zwierciadła czasu, skarbnice pamięci. Pamiętnik VIII Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, Łódź 7–9 września 2022 roku, t. 1, Warszawa 2024.
Bury J., Polska informatyka: informatyka w służbach specjalnych PRL. Analiza kryminalistyczna, Warszawa 2017.
Centralne Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji: MSW, 00179/105.
Encyklopedia Solidarności. Opozycja w PRL 1976–1989, t. 5, red. nauk. J. Olaszek et al., Warszawa 2023.
Główne Archiwum Policji: KGP, 42x/1.
Grocki M., Konfidenci są wśród nas…, Warszawa [b.d.w.].
Historyczno-prawna analiza struktur organów bezpieczeństwa państwa w Polsce Ludowej (1944–1990). Zbiór studiów, red. A. Jusupović, R. Leśkiewicz, Warszawa 2013.
JOL, Komputery dobre na wszystko, „Gazeta Policyjna”, 14 X 1990.
Kaczmarczyk W., Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych w MSW PRL, https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/aparat-bezpieczenstwa/80825, ZintegrowanySystem-Kartotek-Operacyjnych-w-MSW-PRL.html, dostęp 27 X 2024 r.
Kluska B., PESEL w PRL. Informacja czy inwigilacja, Łódź 2019.
Krzaczkowska A., Likwidacja „zetki”, „Biuletyn IPN” 2017, nr 1–2.
Kwaśniak M., Elektroniczne bazy danych Służby Bezpieczeństwa, „Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej” 2014, t. 7.
Lamparski L., Policja bez tajemnic, Warszawa 1993.
Lasota M., O raporcie sejmowej komisji poświęconej samodzielnej grupie „D” w MSW, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2003, nr 1.
Majewski H., Po Sierpniu wierzyłem, że komuna może upaść! [w:] M. Żejmo, Liderzy podziemia Solidarności, t. 1: Gdańsk, Poznań 2022.
Marcinkiewicz-Kaczmarczyk A., Kaczmarczyk W., Wykorzystanie systemów ZSKO i SYSKIN w realizacji kwerend archiwalnych [w:] Archiwa, historia, pamięć. Bilans 15 lat działalności archiwalnej Instytutu Pamięci Narodowej, red. nauk. J. Bednarek, R. Leśkiewicz, P. Perzyna, Łódź – Warszawa 2018.
NIK, Departament Obrony Narodowej i Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Informacja o wynikach kontroli policyjnych systemów informatycznych, nr kontroli P/01/076, nr ewid. 12/2002/P01076/KOB, marzec 2002, s. 17, https://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/kontrole,126.html, dostęp 9 XI 2024 r.
Nyzio A., Rakowiecka w remoncie. Transformacja polityki bezpieczeństwa wewnętrznego Polski w latach 1989–1993, Kraków 2020.
Polska 1944–1991. Informator historyczny. Struktury i ludzie, cz. I, red. A. Kochański przy współudziale E. Ciborskiej, A. Merkera, G. Sołtysiaka, Warszawa 2022.
Raport Rokity. Sprawozdanie Sejmowej Komisji Nadzwyczajnej do Zbadania Działalności MSW, wstęp J. Rokita, posłowie A. Dudek, Kraków 2005.
Ruzikowski T., Zarys historii Zintegrowanego (Zautomatyzowanego) Systemu Kartotek Operacyjnych resortu spraw wewnętrznych, „Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej” 2010, t. 3.
Sprengel B., Generałowie Policji, Toruń 2019.
Strona internetowa Stowarzyszenia Generałów Policji Rzeczypospolitej Polskiej – zakładka „Zarząd”, https://sgprp.pl/sgprp/nasze-wladze/zarzad/, dostęp 16 III 2025 r.
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. 1990, nr 30, poz. 179).
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych (Dz.U. 1990, nr 30, poz. 181).
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz.U. 1990, nr 30, poz. 180).
Widacki J., Wystąpienie w trakcie konferencji naukowej pod nazwą „25 lat ustawy o Policji”, 23 IV 2015 r. – strona internetowa Sejmu RP, zakładka „iTVSejm”: https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/transmisje_arch.xsp?rok=2015&type=inne&page=5#DAD2FF3ED11E49FC157E05003478A5, dostęp 7 XII 2024 r.
Wystąpienie prof. dr. hab. Jana Widackiego na konferencji naukowej pod nazwą „25 lat ustawy o Policji”, zorganizowanej przez Parlamentarny Zespół Służb Mundurowych Sejmu RP VII kadencji i Komendanta Głównego Policji w dniu 23 IV 2015 r., https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/transmisje_arch.xsp?rok=2015&type=inne&page=5#DA3D2FF3ED11E49FC1257E05003478A5, dostęp 7 XII 2024 r.
Zalewski P., Architektura i narzędzia policyjnej wymiany informacji kryminalnych. Perspektywa krajowa i międzynarodowa, „Kultura Bezpieczeństwa” 2021, nr 40.
Zbiory Piotra Borysiuka: Korespondencja elektroniczna z nadinsp. Policji w st. spocz. Zbigniewem Chwalińskim, 2 XII 2024 r.; Pismo BPI-0500-55(5)/20 dyrektora generalnego IPN z 26 VIII 2020 r. stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej; Pismo Gip-1139/871/20/KR naczelnika Wydziału ds. Parlamentarnych i Informacji Publicznej Gabinetu KGP z 4 III 2020 r. stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej; Pismo Kwo-1257/887/20 naczelnika Wydziału Ogólnego Biura Kadr, Szkolenia i Obsługi Prawnej KGP z 16 X 2020 r. stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej; Pismo zastępcy dyrektora Biura Prawnego KGP POP-3568/3233/24/JK z 29 X 2024 r. stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej; Relacja pisemna dr. inż. Henryka Majewskiego, 30 XI 2024 r.; Relacja pisemna nadinsp. Policji w st. spocz. Zbigniewa Chwalińskiego, 13 VII 2022 r.; Rozmowa z insp. Policji w st. spocz. Markiem Wierzbickim, 9 IV 2024 r.; Rozmowa z płk. UOP w st. spocz. Antonim Zielińskim, 9 I 2024 r.; Rozmowy z nadinsp. Policji w st. spocz. Zbigniewem Chwalińskim, 29 I i 7 V 2024 r.
Żejmo M., Liderzy podziemia Solidarności, t. 1: Gdańsk, Poznań 2022.
License
Copyright (c) 2025 Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
