Polskie piśmiennictwo na temat pomocy zbrojnej udzielonej gettu warszawskiemu przez Armię Krajową – Akcja „Getto” (kwiecień – maj 1943 r.) - Gontarek, Alicja (Pamięć i Sprawiedliwość, 2025)
Artykuł zawiera przedstawienie stanu badań na temat kilku akcji zbrojnych przeprowadzonych przez Armię Krajową w kwietniu i maju 1943 r., podczas powstania w getcie warszawskim (akcja „Getto”). Wydarzenia te, mające charakter epizodyczny, były jedynym przypadkiem zbrojnego wystąpienia reprezentantów społeczeństwa większościowego (chrześcijańskiego) w celu pomocy Żydom w Europie podczas okupacji niemieckiej. Dlatego są istotnym punktem odniesienia dla badań nad relacjami polsko-żydowskimi okresu II wojny światowej. Z uwagi na uwarunkowania polityczne i cenzurę w PRL, do lat sześćdziesiątych powstawało pseudonaukowe piśmiennictwo, mające na celu najpierw eliminację AK z horyzontu badawczego, a następnie dyskredytację tej największej konspiracyjnej formacji zbrojnej w okupowanej Polsce przy użyciu różnego rodzaju środków manipulacji i wątpliwych czy wprost fałszywych dokumentów. Ożywiona debata historyczna w tym przedmiocie rozpoczęła się dopiero w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX w. W rezultacie udało się nakreślić ogólny obraz akcji zbrojnych przy murach getta, tj. przedstawić, ile ich było, jaki miały charakter i zakres oraz jakie było ich realne znaczenie militarne i symboliczne, a także osadzić te wydarzenia w kontekście uwarunkowań okupacyjnych i strategii walki AK z niemieckim okupantem. Natomiast nie zwracano uwagi na liczne nieścisłości i sprzeczności faktograficzne, dotyczące przede wszystkim uczestników omawianych walk. Kwestia ta wymaga uporządkowania i skonfrontowania – w miarę możliwości – z dokumentacją aktową z epoki.