Władysław Gomułka i „problem niemiecki” (refleksje do biografii polityka) - Spałek, Robert (Pamięć i Sprawiedliwość, 2024)
Przedmiotem artykułu są wybrane działania Władysława Gomułki, który przez blisko dwadzieścia lat (1944–1948, 1956–1970) był liderem partii komunistycznej w Polsce i w tym czasie zabiegał o umocnienie, a także międzynarodowe uznanie prawne zachodniej granicy Polski powojennej. Nie satysfakcjonowały go słowne i pisemne gwarancje przywódców sowieckich w tej sprawie, do końca swojej aktywności politycznej był przekonany, że Moskwa jest zdolna do oddania Niemcom polskich Ziem Zachodnich w zamian za odpowiednie profity gospodarcze i polityczne. W 1967 r. doprowadził do ustalenia przez państwa bloku wschodniego wspólnych zasad postępowania wobec RFN. Starał się zarazem o jak największe skonsolidowanie gospodarcze, naukowe i techniczne tych państw, co miało przyczynić się do wzmocnienia PRL, a tym samym do zabezpieczenia jej zachodniej granicy. W 1969 r. uznał, że Moskwa i jej sojusznicy działają egoistycznie i postanowił samodzielnie doprowadzić do nawiązania stosunków bilateralnych między Polską i RFN. Skutkiem jego działań było zawarcie układu normalizacyjnego między Warszawą i Bonn w 1970 r.