Edukacja przeduniwersytecka w Rumuńskiej Republice Ludowej (1947–1965) - Istudor, Constantin (Pamięć i Sprawiedliwość, 2024)
Celem artykułu jest krótkie przedstawienie funkcjonowania systemu edukacji w Rumunii kierowanej przez Rumuńską Partię Komunistyczną. W opracowaniu podjęto próbę ogólnego uchwycenia struktury i funkcjonowania szkolnictwa w pierwszej fazie reżimu komunistycznego, w latach 1947–1965. Na ewolucję edukacji przeduniwersyteckiej składały się dwa odrębne okresy: 1947–1955 i 1956–1965.Pierwszy z nich charakteryzował się przyjęciem modelu sowieckiego, wprowadzonym ustawą o oświacie z 1948 r., która położyła podwaliny pod świecki system edukacji, koordynowany całkowicie przez rumuńskie władze państwowe. W drugim okresie podjęto próbę oderwania się od wzorca sowieckiego i przywrócenia rumuńskiej oświacie struktury zbliżonej do tej z okresu międzywojennego. Osiągnięcia systemu edukacji tego czasu były znaczne (wybudowano wiele szkół, wzrosła liczba uczniów w szkołach podstawowych i średnich, wyeliminowano analfabetyzm), ale jego upolitycznienie i kontrola przez reżim komunistyczny trwały przez cały omawiany okres.