W cieniu Budapesztu i Suezu - rewolta chłopska w Wietnamie Północnym w 1956 roku - Benken, Przemysław (Pamięć i Sprawiedliwość, 2016)
Tematem niniejszego artykułu jest przedstawienie genezy, przebiegu i konsekwencji tzw. powstania w Quynh Luu (prowincja Nghe An, Wietnam Północny), które wybuchło w pierwszej dekadzie listopada 1956 r. Według decydentów Wietnamskiej Partii Robotniczej, były to jedynie niewielkie zamieszki opanowane w ciągu kilku dni przez oddziały milicji i wojska. W rzeczywistości można było mówić o powstaniu ludowym, w którym wzięło udział kilkanaście tysięcy ludzi. Rewolta została stłumiona dopiero przez wzmocnioną dywizję piechoty Wietnamskiej Armii Ludowej (m.in. wspartą pododdziałami artylerii, a według relacji niektórych świadków wydarzeń – także samochodami pancernymi); ostatnie działania pacyfikacyjne zakończono po upływie trzech miesięcy od jej wybuchu.W istniejącej literaturze przedmiotu powstaniu w Quynh Luu nie poświęcono zbyt wiele miejsca z kilku względów. Po pierwsze – pozostało ono w cieniu donioślejszych wydarzeń na arenie międzynarodowej, jak tzw. kryzys sueski i powstanie na Węgrzech, które rozgrywały się niemal równolegle. Po drugie – uboga baza źródłowa nie pozwalała na zbyt szczegółowe zrekonstruowanie przebiegu wypadków w prowincji Nghe An. W rezultacie trudno znaleźć polskojęzyczne publikacje, w których powstaniu w Quynh Luu poświęcono by więcej niż akapit. Niemniej dzięki udostępnionym badaczom materiałom anglojęzycznym możliwa stała się zmiana tego niekorzystnego stanu rzeczy. Nie były to wyłącznie specjalistyczne analizy przygotowywane na zlecenie amerykańskiego rządu, lecz także relacje części uczestników rewolty, którym udało się przedostać do Wietnamu Południowego. Cennym źródłem uzupełniającym i weryfikującym oficjalne dane okazały się ponadto dokumenty Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie, w dużym stopniu oparte w informacje zdobywane przez polskich przedstawicieli w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli w Indochinach. Dzięki temu możliwe stało się przygotowanie przez autora pierwszego tak obszernego tekstu poświęconego powstaniu w Quynh Luu.