Turcja jako wpływowe centrum emigracji regionu północnokaukaskiego w okresie międzywojennym - Kumuk, Cem (Pamięć i Sprawiedliwość, 2022)
Zasadniczym celem niniejszego artykułu jest rzucenie światła na dążenia ludów kaukaskich do utworzenia państwa i wypracowania jedności, ze szczególnym uwzględnieniem Górali północnokaukaskich oraz ich działalności emigracyjnej w burzliwym okresie historii świata. Turcja jest obecnie zamieszkiwana przez imigrantów z Kaukazu Północnego, którzy stanowią ok. 10 proc. jej populacji. Choć wskaźnik ten stanowi ułamek tureckiej populacji, to dla ludów północnokaukaskich jest to kwestia o istotnym znaczeniu. Uwzględnienie faktu, że populacja rdzennych mieszkańców Kaukazu Północnego odpowiada dziś połowie populacji diaspory, a w wielu miejscach wspomnianego regionu mieszkają obecnie tylko Rosjanie, Kozacy i inni osadnicy, pozwala lepiej zobrazować znaczenie diaspory północnokaukaskiej w Turcji. Mimo iż etniczni mieszkańcy Kaukazu Północnego padli w Turcji ofiarą asymilacji na dużą skalę, zwłaszcza w pierwszym pięćdziesięcioleciu rządów republikańskich, to nadal mają ogromne znaczenie dla swojej ojczyzny. Najbardziej jaskrawym tego przykładem była wojna gruzińsko-abchaska w latach 1992–1993. W ramach niniejszego artykułu przeanalizujemy wydarzenia, które rozwijały się na Kaukazie Północnym w okresie pomiędzy rewolucjami na początku XX w. a wojnami światowymi, a także wpływ Turcji i emigracji północnokaukaskiej w tym kraju na przebieg wspomnianych wydarzeń. Poddajemy też pod rozwagę czytelnika kwestię Konfederacji Narodów Kaukazu, przedstawioną z perspektywy Górali Północnokaukaskich.