Emigracyjne losy Michała Gwalberta Pawlikowskiego (1939-1940) w świetle „Dziennika ścisłego” i innych dokumentów osobistych - Chrobak, Łukasz (Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, 2025)
Michał Gwalbert Pawlikowski (1887–1970) był przedstawicielem polskiego ziemiaństwa oraz rodzimej elity intelektualnej. Do 1939 r. opiekował się rodzinnym majątkiem w Medyce, był pisarzem, poetą, kolekcjonerem, wydawcą serii „Biblioteka Medycka” oraz działaczem Narodowej Demokracji. We wrześniu 1939 r. został rozdzielony z rodziną, która pozostała w okupowanym kraju. Jemu zaś udało się przedostać do Włoch, gdzie przez kilka miesięcy organizował pomoc dla Polaków znajdujących się w Rumunii i na Węgrzech. Jednocześnie czynił starania, aby uzyskać wpływ na życie polityczne polskiej emigracji. Artykuł – na podstawie dziennika Pawlikowskiego – omawia jego losy po wybuchu II wojny światowej oraz w czasie pierwszych miesięcy spędzonych we Włoszech. Przybliża próby zaangażowania się w sprawy polityczno-społeczne polskiej emigracji, jak również odpowiada na pytanie o jego rolę w środowisku wychodźczym w tym okresie.