Niezależne Zrzeszenie Studentów i przełom ustrojowy w Polsce na przykładzie opolskiego środowiska akademickiego w latach 1988–1990 - Bereszyński, Zbigniew (Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja, 2025)
W październiku 1980 r. powstały pierwsze struktury Niezależnego Zrzeszenia Studentów wśród słuchaczy Wyższej Szkoły Inżynierskiej i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu, ich funkcjonowanie przerwało jednak wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 r. W późniejszym czasie część członków NZS podejmowała działalność o charakterze konspiracyjnym, m.in. pod szyldem Akademickiego Ruchu Oporu. Inni próbowali się odnaleźć w legalnych strukturach samorządu studenckiego. Organizacyjna i kadrowa ciągłość opolskich struktur NZS została definitywnie zerwana w połowie lat osiemdziesiątych XX w., w związku z dokonaną w 1985 r. nowelizacją ustawy o szkolnictwie wyższym, która znacznie ograniczała uprawnienia samorządu studenckiego, a także z ukończeniem studiów przez ostatnich członków zrzeszenia z lat 1980–1981. Odrodziły się one dopiero na przełomie lat 1988 i 1989, równolegle z odbudową jawnie funkcjonujących struktur związkowych Solidarności. Członkowie NZS brali czynny udział w kampanii poprzedzającej wybory do Sejmu i Senatu PRL 4 czerwca 1989 r. i w istotnej mierze przyczynili się do spektakularnego sukcesu kandydatów Solidarności.