Kubańczycy w Angoli na tle kubańskiej obecności w Afryce. Od Ernesta „Che” Guevary do Arnalda Ochoi Sancheza - Kubiak, Krzysztof (Komunizm: System - Ludzie - Dokumentacja, 2025)
W artykule omówiono kubańskie zaangażowanie militarne w Afryce w latach 1965–2002. Autor prezentuje dotychczasowe ustalenia poczynione przez badaczy i opisane w literaturze światowej, uwzględniając kluczowy fakt, iż archiwalia kubańskie są nadal niedostępne, a dostęp do materiałów sowieckich nawet w okresie jelcynowskiej odwilży pozostawał selektywny i ograniczony. Omawia ideologiczne oraz polityczne źródła decyzji o skierowaniu wojsk najpierw do Algierii, a następnie do innych państw afrykańskich. Największą skalę przyjęła interwencja w Angoli, która rozpoczęła się w roku 1975, a zakończyła w 2022. W artykule przybliżono międzynarodowy kontekst wydarzeń, zwłaszcza zaś relacje w trójkącie Angola – Kuba – Związek Sowiecki, ich uwarunkowania wewnętrzne, a także ogólną chronologię kubańskich wojen afrykańskich. Autor stawia tezę, że opisywane wydarzenia stanowią kliniczny wręcz przypadek „ideologicznego szaleństwa” charakterystycznego dla kręgów kierowniczych wielu komunistycznych dyktatur, a w przypadku Kuby jego wymiar był dodatkowo spotęgowany przez wyjątkowe uwarunkowania historyczne, w tym szczególny sposób sprawowania przywództwa – tzw. caudillismo, oraz cechy osobowościowe lidera.