Młodzieżowa Organizacja Konspiracyjna (1959-1962). Ideowy bunt w czasie „małej stabilizacji” - Wójcik, Bogusław (Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989, 2023)
Powstanie i działalność Młodzieżowej Organizacji Konspiracyjnej stała się pretekstem do napisania tekstu śledzącego losy i analizującego postawy grupy młodych ludzi z Przemyśla, którym przyszło żyć w realiach Polski Gomułkowskiej. Poszukując zrozumienia złożonej rzeczywistości społeczno-politycznej, w której zostali osadzeni, odwoływali się oni zarówno do napływających z Zachodu nowych trendów kulturowych, jak i wojennych doświadczeń najbliższych, oraz w kilku przypadkach własnych przeżyć wynikających z udziału w repatriacji. Ze względu na miejsce zamieszkania i rodzinne historie szczególnie silnie odcisnęła się w ich świadomości trauma okupacji sowieckiej oraz konsekwencji pojałtańskiego układu geopolitycznego, w którym Polsce przypadła rola satelity ZSRS. W tej sytuacji kontestacja świata dorosłych oraz socjalistycznych realiów bytowych przybrała jasny antykomunistyczny przekaz. Znajdował on swój wyraz w treściach ulotek rozrzucanych na ulicach Przemyśla oraz dyskusji prowadzonych podczas zbiórek członków organizacji. Pozostają one świadectwem przywiązania młodych ludzi do idei wolności i niepodległości oraz sprzeciwu wobec postaw konformizmu i przystosowania do aktualnego systemu politycznego, prezentowanych zarówno przez rówieśników jak i starsze pokolenie. Przywołana historia obrazuje również metody pracy stosowane przez SB w trakcie rozpracowania nielegalnych organizacji.